تماس با ما

نام رسمی کشور: جمهوی ترکیه

موقعیت جغرافیایی

این کشور در منتهی­الیه شمال غربی آسیا و جنوب شرقی اروپا در حد فاصل دو دریای سیاه و مدیترانه قراردارد.

مساحت:

ترکیه مساحتی بالغ بر 780580 کیلومتر مربع دارد.در مقایسه با ایران، مساحت این کشور کمی کمتر از نصف مساحت ایران است و سی و پنجمین کشور وسیع جهان به شمار می­رود.

همسایگان

ترکیه از سه طرف به دریا راه داشته و دو همسایه اروپایی و شش همسایه آسیایی دارد.

جمعیت

مطابق برآورد به عمل آمده در جولای سال 2007، جمعیت ترکیه بالغ بر 73 میلیون و 616 هزار نفر می­باشد، که از این حیث نوزدهمین کشور جهان است.

شهرهای مهم

آنکارا با چهارمیلیون نفر جمعیت، پایتخت ترکیه است، اما بزرگ­ترین و پرجمعیت­ترین شهر ترکیه، استانبول است که با 10 میلیون نفر جمعیت در قسمت اروپایی نشین این کشور قرار گرفته است. دیگر شهرهای مهم و تاریخی ترکیه عبارت­اند از: وان، ارزروم، ترابوزان، قونیه، انتالیا، ازمیر، دیارالبکر و آدانا.

واحد پول

واحد پول ملی ترکیه لیره است. از ژانویه 2005، درپی اصلاحات پولی انجام گرفته در این کشور، لیر جدید ترکیه (YTL) به ارزش یک میلیون واحد جایگزین لیر قدیم شده است. در دسامبر 2007، هر 16/1 لیر ترکیه، با یک دلار آمریکا مبادله می­شد.

اختلاف زمان با ایران

ساعت رسمی کشور ترکیه 2+ ساعت GMT است و براین اساس، از لحاظ زمانی حدود نیم­ساعت با ایران اختلاف دارد.

تاریخچه حکومت

ترکیه جدید در 1923 میلادی، کمی بعد از پایان جنگ جهانی اول بنا نهاده شد. در این سال، جمعی از بازماندگان امپراتوری مضمحل شده عثمانی، به رهبری مصطفی کمال پاشا سرزمین فعلی ترکیه را از دست مهاجمان خارجی آزاد کرده و جمهوری ترکیه را پی­ریزی کرد. مصطفی کمال که بعدها با لقب آتاتورک (پدر ملت ترک) شناخته شد، در اکتبر 1923 حکومت جمهوری دموکراسی پارلمانی را وضع نمود و آنکارا را به عنوان پایتخت برگزید. در 1924، قانون اساسی جدید به تصویب رسید و از آن پس حکومت 14ساله آتاتورک بر جمهوری ترکیه آغاز شد.

نوع و ارکان اصلی حکومت

ترکیه دارای سیستم جمهوری پارلمانی است. ارکان اصلی حکومت این کشور را پارلمان، رئیس جمهور، نخست وزیر و قوه قضائیه تشکیل می­دهند.

پارلمان

پارلمان ترکیه یا مجلس اعلای ملی، بالاترین مرجع قانونی ترکیه به شمار می­رود. این مجلس دارای 550 عضو است که با رأی مردم برای یک دوره پنج­ساله انتخاب می­شوند. مجلس علاوه بر وضع قوانین کشور، وظیفه انتخاب و یا احیاناً عزل رئیس جمهور را نیز بر عهده دارد.

محیط قانونی

در این قسمت آن دسته از قوانین را که برای برقراری ارتباطات و مناسبات تجاری و بازرگانی ضروری هستند، به طور خلاصه معرفی می­کنیم. اطلاعات ارائه شده در این قسمت، نشانگر پتانسیل­های کلی موجود در قوانین ترکیه برای برقراری روابط تجاری می­باشد.

قانون سرمایه­گذاری مستقیم خارجی

قانون سرمایه­گذاری مستقیم خارجی ترکیه در 7 ماده تنظیم شده و دارای یک آیین­نامه اجرایی است. آیین­نامه این قانون نیز خود از 4 بخش و 13ماده برخوردار است.

در ماده سوم این قانون، اصول سرمایه­گذاری مستقیم خارجی در ترکیه به شرح زیر برشمرده شده است:

الف) آزادی سرمایه­گذاری و معاملات داخلی: سرمایه­گذاران خارجی برای سرمایه­گذاری مستقیم در خاک ترکیه، یا انجام معامله با سرمایه­گذاران داخلی این کشور آزاد هستند.

ب) سلب مالکیت و مصادره: اموال سرمایه­گذاران خارجی سلب مالکیت یا مصادره نخواهد شد مگر برای اهداف و مصالح عمومی که در این صورت نیز مطابق فرایندهای قانونی، خسارت­ها جبران خواهند شد.

پ) خروج اموال: سرمایه­گذاران خارجی برای خروج اموال خویش از ترکیه کاملاً آزاد هستند.

ت) مالکیت اموال غیر منقول: سرمایه­گذاران خارجی برای مالکیت اموال غیرمنقول در خاک ترکیه محدودیتی ندارند.

ث) حل اختلاف: چنانچه درجریان سرمایه­گذاری هرگونه اختلافی بروز کند، سرمایه­گذار خارجی می­تواند به دادگاه­های محلی رجوع کند.

ج) ارزش­گذاری سرمایه غیرنقدی: سرمایه­های غیرنقدی سرمایه­گذاران خارجی براساس قانون تجارت ترکیه ارزش­گذاری می­شوند.

چ) استخدام کارکنان خارجی: شرکت­های خارجی موضوع این قانون، می­توانند اتباع خارجی را که از وزارت کار و امنیت اجتماعی دارای مجوز هستند به استخدام خویش درآورند.

ح) افتتاح دفتر نمایندگی: به شرکت­های خارجی اجازه داده می­شود که دفاتر نمایندگی خویش را مطابق قانون افتتاح کنند.

قانون مناطق آزاد تجاری و صنعتی

در ترکیه بیش از 20 منطقه آزاد تجاری و صنعتی وجود دارد. به دلیل وجود تسهیلات زیربنایی قوی و معافیت­های مختلف قانونی، این مناطق جذابیت فراوانی برای سرمایه­گذاران و تجار خارجی دارند.

مهم­ترین فرازهای قانون مناطق آزاد ترکیه را که شامل مزایا و معافیت­های موجود در این مناطق هستند، معرفی می­کنیم:

الف) معافیت­ مالیاتی: درآمدهای حاصله از فعالیت­ در مناطق آزاد از هرگونه مالیات شامل مالیات بر درآمد مالیات بر ارزش افزوده مالیات شرکت و مالیات تمبر معاف است.

ب) امکان حضور دراز مدت: واحدهای تجاری و اداری آماده موجود در مناطق، به مدت 10 سال برای فعالیت­های تجاری و 20 سال برای فعالیت­های تولیدی اجاره داده می­شوند، اما چناچه سرمایه­گذار خود اقدام به احداث نماید، قرارداد اجاره برای فعالیت­های تجاری 20ساله و برای فعالیت­های تولیدی 30ساله خواهد بود. قراردادها تا 99سال قابل تمدید است.

پ) انتقال نقدینگی: درآمدهای حاصل از فعالیت در مناطق آزاد به راحتی و با آزادی کامل قابل انتقال به داخل خاک ترکیه و یا کشورهای دیگر است و نیاز به اخذ مجوز نیست.

ت) آزادی سرمایه­گذاری: هیچگونه محدودیتی برای سهم سرمایه­ خارجی در مشارکت­های سرمایه­­گذاری وجود ندارد.

ث) صادرات کالا به داخل: برخلاف تمام مناطق آزاد جهان، کالاهای موجود در منطق آزاد بدون هیچ محدودیتی قابل انتقال به بازارهای داخلی ترکیه هستند و صرفاً 5% درصد از ارزش معامله به عنوان کمیسیون اخذ می­شود.

ج) زیرساخت­ها: زیرساخت­های موجود در مناطق آزاد ترکیه بسیار پیشرفته بوده و با حداقل بوروکراسی، در اختیار متقاضیان قرار می­گیرد. اکثر مناطق آزاد در کنار بنادر بزرگ ترکیه قرار گرفته است که امکانات حمل و نقل دریایی را فراهم می­آورد.

چ) نبودن وجود قوانین محدود کننده: در مناطق آزاد ترکیه، هیچگونه قوانین و مقررات محدود کننده­ای در زمینه قیمت، استاندارد و یا کیفیت کالا وجود ندارد.

ح) آزادی عمل: در مناطق آزاد ترکیه، قوانینی نظیر قانون شهرداری، قانون ویزا، قانون سرمایه­گذاری خارجی و سایر قوانین جاری قابل اجرا نیست.

افتتاح بانک یا مؤسسات مالی خارجی:

در ترکیه، افتتاح بانک یا شعبات بانک­های خارجی، مشروط به موافقت هیئت رئیسه قانون­گذاری و نظارت بر فعالیت­های بانکی مجاز است. افتتاح بانک یا شعبه بانک، در قالب تأسیس یک شرکت سهامی امکان­پذیر است. ایجاد یک بانک به حداقل 20 تریلیون لیر ترکیه سرمایه­ بانکی احتیاج دارد که به صورت نقد و بدون هیچگونه اشکال؛ قابلیت انتقال به ترکیه را داشته باشد.

مؤسسات مالی و اعتباری، نظیر مؤسسات واسطه­ای، شرکت­های سرمایه­گذار، صندوق­های تعاون و یا سایر مؤسسات مشابه با کسب مجوز می­توانند در ترکیه فعالیت کنند. حداقل سرمایه هر کدام از این مؤسسات را هیئت رئیسه بازارسرمایه تعیین می­کند که بایستی تمامی آن به صورت نقد وارد شده و ثبت گردد. افتتاح مؤسسات مالی و اعتبار نیز نیازمند تأسیس یک شرکت سهامی است.

قوانین کنسولی

برای ورود به ترکیه نیازی به اخذ ویزا نیست. هر شخصی با داشتن گذرنامه معتبر در هر یک از مبادی ورودی رسمی به خاک این کشور، می­تواند مجوز سه ماه اقامت در این کشور را اخذ کند.

مراحل راه­اندازی یک کسب و کار

در این قسمت با مراحل راه­اندازی یک کسب و کار در کشور ترکیه آشنا می­شویم. آشنایی با این مراحل برای سرمایه­گذاران خارجی که خواهان تأسیس یک شرکت در این کشور هستند ضروری است.

الف) ارائه مدارک: شامل اساسنامه شرکت، نمونه امضای مدیران، کپی تأیید شده کارت شناسایی یا پاسپورت مدیران (مدت زمان لازم: یک روز)

ب) ثبت شرکت: ارائه اصل رسید پرداخت یک درصد از سرمایه شرکت به حساب صندوق حمایت از مصرف­کننده، قابل پرداخت در بانک مرکزی ترکیه یا شعبات بانک کشاورزی و ثبت قانونی شرکت در اداره ثبت شرکت­های تجاری (مدت زمان لازم: دو روز)

پ) ثبت محل کار: تکمیل فرم مشخصات شرکت، تنظیم تعهدنامه قانونی و ثبت دفتر کار شرکت (مدت زمان لازم: دو روز)

ت) مراجعه به اداره مالیات: اعلام مشخصات شرکت ثبت شده به اداره مالیات از سوی اداره ثبت شرکت­ها (مدت زمان لازم: یک روز)

ث) مراجعه به مؤسسه امنیت اجتماعی: اعلام مشخصات شرکت ثبت شده به مؤسسه امنیت اجتماعی از سوی اداره ثبت شرکت (مدت زمان لازم: یک روز)                      

ج) آگهی در روزنامه رسمی: اعلام افتتاح شرکت از طریق درج آگهی در روزنامه رسمی ثبت شرکت­های تجاری (مدت زمان لازم: یک روز، ممکن است چاپ تا یکماه به طول انجامد).

چ) ثبت در دفاتر اسناد رسمی: سه دفتر اسناد رسمی، مشخصات شرکت را در دفاتر رسمی ثبت می­کند (مدت زمان لازم: یک روز)

ح) افتتاح حساب: واریز سرمایه اولیه شرکت در یک حساب بانکی و اخذ رسید واریز وجه (مدت زمان لازم: یک روز)

عضویت در پیمان­های اقتصادی و نهادهای بین­المللی

در این قسمت با روابط بین­المللی ترکیه در قالب پیمان­ها و نهادهایی که این کشور به عضویت آنها درآمده است، آشنا خواهیم شد. همانطور که گفته شد در ادامه با سایر نهادهایی که ترکیه عضو آنها است، آشنا می­شویم.

گروه هشت کشور اسلامی (D8)

ترکیه یکی از اعضای اصلی گروه هشت کشور مسلمان در حال توسعه موسوم به D8 است. این گروه مشتمل بر کشورهای اندونزی، ایران، ترکیه، بنگلادش، پاکستان، مالزی، مصر و نیجریه، با هدف ایجاد روابط مستحکم اقتصادی بین اعضا و تقویت نفوذ گروه در بازارهای جهانی در سال 1375 ایجاد شد. D8 دارای 10 گروه کاری است که ترکیه میزبان گروه­های کاری صنعت و بهداشت است.

سازمان همکاری­های منطقه­ای (اکو)

ترکیه یکی از مؤسسین اکو است که در سال 1962 به اتفاق ایران و پاکستان این پیمان منطقه­ای را بنا نهاد. این پیمان با هدف بهبود شرایط اقتصادی و توسعه پایدار کشورهای عضو پدید آمد. حذف موانع تجاری بین اعضا و تعقیب برنامه­های مشترک توسعه منابع انسانی از جمله سیاست­هایی است که در این پیمان اجرا شده است. در بخش حمل و نقل و ارتباطات نیز، این پیمان به نتایج مشترکی دست یافته است. ترکیه همچنین عضو موافقت­نامه تجاری کشورهای عضو اکو تحت عنوان «اکوتا» است.

سازمان کنفرانس اسلامی

ترکیه در دهه 60 میلادی به سازمان کنفرانس اسلامی پیوست. این سازمان با هدف اصلی دفاع از استقلال و حقوق ملی کشورهای اسلامی و حفاظت از مقدسات اسلامی تشکیل شده است. ایجاد همکاری­های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و علمی بین کشورهای عضو، از دیگر اهداف کلان این سازمان به شمار می­رود.

بانک جهانی

ترکیه یکی از قدیمی­ترین اعضای بانک جهانی به شمار می­رود. بانک جهانی تأمین کننده منابع مالی و کمک­های فنی مورد نیاز به کشورهای درحال توسعه است.

سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو)

ترکیه یکی از اعضای خاص ناتو به شمار می­رود. این کشور از معدود کشورهای مسلمان و آسیایی عضو این پیمان است.

سازمان همکاری­های اقتصادی دریای سیاه

آلبانی، ارمنستان، آذربایجان، بلغارستان، گرجستان، یونان، رومانی، مولداوی، روسیه و ترکیه اعضای آن را تشکیل می­دهند.

سازمان ملل متحد

ترکیه عضو سازمان ملل متحد است و با اکثر سازمان­های تحت پوشش این نهاد بین­المللی نظیر یونسکو، یونیسف، فائو و غیره همکاری­های بسیار نزدیکی دارد.

ارکان فرهنگی و اجتماعی

مذهب

دین رسمی کشور ترکیه اسلام است. از کل جمعیت 73 میلیونی این کشور، 8/99% درصد مسلمان بوده و  تنها 2%درصد مسیحی و یا یهودی هستند.

زبان

ترکی، زبان رسمی و مادری مردم کشور ترکیه است.  این زبان یکی از قدیمی­ترین زبان­های دنیا به شمار می­رود و هم­اکنون نزدیک به 110 میلیون نفر در سراسر جهان به این زبان تکلم می­کنند.

الگوی زندگی

ترکیه پل آسیا و اروپا است از این رو این کشور محل تعاطی فرهنگ­ها است. همچنان که در این کشور با یک فرهنگ چند صدساله آسیایی روبه رو هستیم جلوه­های تمدن و فرهنگ غربی مشاهده می­شود.

بخش عمده­ای از درآمد ترکیه از صنعت گردشگری حاصل می­شود این کشور، همه ساله، پذیرای جهانگردان زیادی از سراسر دنیا و به ویژه اروپا است.

رسانه­ها

ترکیه کشوری با رسانه­های متعدد و بعضاً قوی به شمار می­رود که هم در سطح کشور و هم در سطح منطقه مخاطب دارند.

تلویزیون

پوشش تلویزیونی در ترکیه بسیار قوی است به جز تلویزیون دولتی ترکیه که 8 کانال رسمی دارد نزیک به 300 ایستگاه تلویزیونی ماهواره­ای خصوصی در ترکیه فعال است که از این میان 20 ایستگاه پوشش ملی داشته و بقیه محلی هستند.

رادیو

پوشش رادیویی نیز در ترکیه بسیار وسیع است.

خبرگزاری­ها

در ترکیه حداقل 5 آژانس خبرگزاری رسمی مشغول به فعالیت هستند که عبارتند از: طوبا، آنادولو، آنکاخبر، آنسس نت، بسین.

روزنامه

در ترکیه تعداد زیادی روزنامه چاپ می­شود که برخی از آنها در سطح محلی و برخی در سطح ملی توزیع می­شوند. معروف­ترین و پرتیراژترین روزنامه­های ترکیه عبارت­اند از:

حریت، جمهوریت، ملیت، روزنامه­های دیلی نیوز، زمان امروز، آناتولی جدید به زبان انگلیسی منتشر می­شوند.

عادت­های خرید و مصرف

ترک­ها از لحاظ فرهنگی مشترکات زیادی با ایرانی­ها دارند . از این رو عادت­های مصرفی آنها با ما مشابهت دارد. در ادامه، برخی از علایق و عادت­های ترک­ها را به هنگام خرید و مصرف معرفی می­کنیم:

چانه­زنی: چانه­زنی و درخواست تخفیف به هنگام خرید بسیار مرسوم است و معمولاً نتیجه هم می­­دهد. گاه می­توان از طریق چانه­زنی کالایی را به نصف قیمت اولیه نیز خریداری کرد.

خرید قسطی: فروش اقساطی کالا در ترکیه بسیار مرسوم است و حتی کالاهای مصرفی نظیر کفش و لباس را نیز می­­توان به صورت قسطی خرید.. فروشگاه­ها نیز برای فروش قسطی تبلیغ فراوان می­کنند.

حراج: معمولاً فروشگاه­های بزرگ در هنگام تغییرات فصلی و پیش از اعیاد مختلف، اقدام به حراج کلی کالاهای خویش می­نمایند.

خرید غذا: ترک­ها به غذا اهمیت می­دهند و برای صرف غذا در رستوران و خرید شیرینی و چای، قهوه و قلیان حاضر به پرداخت هستند.

تعارف: تعارف برای پرداخت در بین ترک­ها بسیار مرسوم است.

هدیه: خرید هدیه و چشم­روشنی به مناسبت­های مختلف بسیار مرسوم است.

تعطیلات رسمی:

تقویم ترکیه، تقویم میلادی است و اول ژانویه آغاز سال نو است که فقط یک روز تعطیل است، اما مهم­ترین تعطیلات رسمی ترکیه مربوط به اعیاد مذهبی قربان و فطر است. عید قربان چهارروز و عید فطر سه روز تعطیل عمومی به همراه دارد.

تعطیلات آخر هفته اداره­ها، روزهای شنبه و یک­شنبه است که هر دو روز تعطیل است.

دیدگاه­ کلی نسبت به ایران

بی­شک نمی­توان دیدگاه مردم و دولت ترکیه نسبت به ایران را کاملاً دوستانه و صمیمانه به حساب آورد. ایران اصلی­ترین رقیب ترکیه در تمامی عرصه­های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و تجاری در منطقه خاورمیانه به شمارمی­آید. رقابت ایران و ترکیه ریشه تاریخی داشته و از زمان امپراتوری عثمانی وجود داشته است.

آداب مذاکره

 در این قسمت به طور خلاصه با مجموعه­ای از آداب و رفتارهایی که ترک­ها به هنگام مذاکره انجام می­دهندو یا باید در مورد آنها به کار بسته شود آشنا می­شویم:

تجارت خانوادگی: خانواده نقش مهمی در زندگی و کار ترک­ها ایفا می­کند. بسیاری از فعالیت­های تجاری در ترکیه، خانوادگی است و یا تأثیر روابط خانوادگی بر آن بسیار قوی است.

آشنایی: ترک­ها با کسی که با وی سابقه آشنایی دارند، بسیار راحت­تر رابطه تجاری برقرار می­کنند.

آغاز مذاکرات: ترک­ها هر مذاکره­ای را با احوالپرسی­های عمومی و پرداختن به مسائلی که رابطه مستقیمی با مذاکرات ندارند آغاز می­کنند و گاه این صحبت­ها را مدت طولانی ادامه می­دهند.

میهن پرستی: ترک­ها از ملیت خود احساس غرور می­کنند و از پاسخ­دادن به سؤالاتی درباره فرهنگ و تاریخ خویش لذت می­برند.

زبان ترکی: در تیم مذاکره کننده، وجود نفر یا نفراتی که به زبان ترکی مسلط باشند، در پیشرفت سریع مذاکره بسیار مؤثر است.

 ذکر القاب: ترک­ها چندان در قید و بند ذکر کامل القاب خویش و یا طرف مذاکره کننده نیستند. با پیشرفت مذاکرات آنها تنها به ذکر «آقا» و «خانم» بسنده می­کنند.

ملاقات­های غیررسمی: در حین مذاکرات، ترک­ها برای شما ملاقات­هایی ترتیب می­دهند، آنها شما را به رستوران، دیدار از مناطق دیدنی و حتی خانه خویش دعوت خواهند کرد.

نظم جلسات: جلسات کاری ساختار مشخص و سیستماتیکی ندارند و ممکن است بسیار بیشتر از زمان پیش­بینی شده به درازا بیانجامد. بالطبع، تأخیر در زمان آغاز جلسات نیز چندان عجیب نیست. از این رو، شما باید آماده صرف انرژی اضافی در این رابطه باشید.

زمان جلسات: ماه رمضان و ماه­های جولای و اگوست که فصل تعطیلات هستند، زمان مناسبی برای سفرهای تجاری به مقصد ترکیه نیستند.

سن: از نظر ترک­ها هرچه طرف مقابل مسن­تر باشد، بیشتر قابل اعتماد و واجب­الاحترام است.

اسلام: ترک­ها به دستورات دینی خویش بسیار پایبند هستند. اسلام، بخصوص در مناطق مرکزی و شرقی ترکیه بر روابط تجاری تأثیرگذار است.

تشریح منافع: در هنگام مذاکره با ترک­ها، فقط روی منافع مالی حاصل از معامله تمرکز نکنید. گاه تشریح تأثیراتی که این معامله در تقویت قدرت، غرور، نفوذ و سایر مسائل غیرمالی برای طرف ترک دارد، بسیار تأثیرگذار است.

روند تصمیم­گیری: روند تصمیم­گیری نزد ترک­ها بسیار کند پیش می­رود، چرا که نفرات مختلفی در این تصمیم­گیری تأثیرگذار هستند. اما در هر حال تصمیم نهایی را نفر اصلی می­گیرد.

اعلام مهلت:  تا آنجا که ممکن است در هنگام مذاکره با ترک­ها برای کسب نظر ایشان مهلت­نهایی اعلام نکنید و برای تصمیم­گیری، آنها را تحت فشار نگذاشته و شرط­های قاطع وضع نکنید.

رفتار دیپلماتیک: ترک­ها در طول مذاکره، بسیار دیپلماتیک رفتار کرده و تمامی ظرایف مذاکرات بین­المللی را رعایت می­کنند.

تحلیل حرکات بدنی

در طول مذاکرات، با بسیاری از رفتارهای حرکتی طرف مقابل که برخاسته از مسائل فرهنگی است،گویای عقیده و نقطه نظرات وی از مذاکرات در حال انجام است.

• با ترک­ها محکم دست بدهید، چرا که نشانه صمیمیت و رضایت است.
• در حین صحبت مستقیماً به شما نگاه می­کنند. شما هم باید به آنها نگاه کنید. این کار نشانه اهمیت و ادب است.
• در حین صحبت، هرگز به طرف گفتگو پشت نکنید، این­کار، عملی غیردوستانه است.
• تکان دادن سر به طرفین و بالابردن ابرو، نشانه نفهمیدن، ناراحت بودن و مخالفت است.
• ترک­ها هنگام موافقت، با سر صحبت­های شما را همراهی می­کنند و گاهی مواقع مرحبا و احسنت می­گویند.

سیستم اقتصادی در نقش دولت

اقتصاد در حال رشد ترکیه از هم­نشینی مجموعه­ای از صنایع و بنگاه­های تجاری مدرن، در کنار کشاورزی سنتی که 35درصد شاغلان را داراست، تشکیل شده است. با وجود رشد سریع بخش خصوصی، دولت همچنان در بخش­های بانکداری، صنایع، حمل و نقل و ارتباطات نقش اساسی را ایفا می­نماید. صنایع نساجی و پوشاک، بزرگ­ترین بخش صنعتی این کشور است و یک سوم اشتغال صنعتی را به خود اختصاص داده است. تولیدات این بخش، قدرت رقابت در بازارهای جهانی را داشته و توانسته­اند در چرخه­های توزیع بین­المللی وارد شوند.

افزون بر این، درسایر بخش­ها به ویژه صنایع خودروسازی و الکترونیک نیز جهش­های صادراتی زیادی دیده می­شود.

ترکیه طی سه دهه اخیر، سریع­ترین رشد اقتصادی را در میان کشورهای اروپایی داشته است و در بسیاری سال­ها تا شش درصد در GNP رشد داشته است.

بخش کشاورزی

بی­شک بخش عمده­ای از نرخ واقعی رشد 1/6 درصدی تولید ناخالص داخلی در کشور ترکیه در سال 2006، مرهون توسعه بی­نظیر بخش کشاورزی این کشور بوده است.

خرید غلات به ویژه گندم از سرزمین و خصوصی­کردن بسیاری از سازمان­های دولتی بخش کشاورزی از جمله مهم­ترین این اصلاحات بود. مهم­ترین محصولات کشاورزی ترکیه عبارت­اند از: توتون و تنباکو، پنبه، غلات و گندم، زیتون، فندق، چغندر قند، حبوبات، مرکبات و انواع دام و طیور.

بخش صنعت و معدن:

مهم­ترین صنایع این کشور عبارت­اند از: نساجی، مواد غذایی، خودرو، الکترونیک، معدن (مس، کرومیت، زغال­سنگ، ... ) فولاد، نفت، کاغذ، مصالح ساختمانی و مصنوعات چوبی.

صنایع نساجی و پوشاک

ترکیه ششمین کشور جهان در زمینه صادرات پوشاک و منسوجات است.

خودرو و قطعات

امروزه 15شرکت تولیدکننده انواع خودرو، شامل: سواری، اتوبوس، مینی­بوس، یدک­کش و کامیون در ترکیه فعالیت می­کنند. صادرات عمده صنعت خودروسازی در سال 2005، معادل 86/7 میلیون دلار بوده است.

71درصد از تولید خودرو به بازارهای کشورهای ایتالیا، فرانسه، انگلستان، آلمان، اسپانیا، رومانی، روسیه، اسلوونی و هلند صادر شده است.

صنایع آهن و فولاد

این بخش نقش مهمی را در صنعتی سازی و توسعه ترکیه به عهده دارد و اکنون کاملاً به بخش خصوصی واگذار شده است.

ماشین­آلات

بخش ماشین­آلات ترکیه قادر است  ماشین­آلات صنعتی و کلیه قطعات و ملزومات آنها را با قیمت رقابتی و کیفیت بالا تولید کند. این بخش به علت توان بالقوه صادراتی از اهمیت خاصی برخوردار است.

در بخش ماشین­آلات، ماشین­های نساجی از اهمیت خاصی برخوردارند و علاوه بر تأمین نیاز بازار داخلی، ظرفیت صادراتی بالایی نیز دارند. ماشین­آلات نساجی ترکیه به 130 کشور دنیا صادر می­شوند.

صنعت چرم

صنعت چرم از صنایع پیشرو صادراتی کشور ترکیه می­باشد که ارزش صادراتی سالانه آن بالغ بر 600 میلیون دلار است. به علاوه مقداری از صادرات هم از طریق بازدیدکنندگان از کشور ترکیه بوده است.

صنعت سرامیک

تاریخچه صنعت سرامیک ترکیه به قرن 13 میلادی باز می­گردد که در خدمت هنر معماری به کار گرفته می­شده است. ترکیه دارای رتبه پنجم جهانی و رتبه سوم در میان کشورهای اروپایی در زمینه تولید کاشی سرامیکی است.

صنعت شیشه

این صنعت با داشتن سابقه دیرینه تاریخی، یکی از پیشرفته­ترین و ­معروف­ترین صنایع ترکیه است. تولیدات این بخش شامل تولیدات دستی و کارخانه­ای است. این بخش رتبه دهم از میان 25 رتبه برتر در دنیا را دارد.

معدن و صنایع معدنی

بخش معدن از سهم متعادلی در اقتصاد ترکیه برخوردار است. سهم این بخش ازکل GDP در سال 2002 معادل 1/1 درصد به ارزش 2 میلیارد دلار بوده است. ترکیه دارای بزرگ­ترین منابع معدنی و اکثر کانی­ها در سطح جهان و یکی از غنی­ترین کشورها است.

زغال سنگ، طلا، سنگ آهن، مس، مصالح ساختمانی، سرب، نفت خام، کرومیت، اورانیم از مهم­ترین منابع معدنی این کشور است. کشف ذخایر گازی در چند سال اخیر روبه افزایش بوده است.

بخش خدمات

بخش خدمات، 5/47درصد از شاغلان را به خود جذب کرده است. در این بخش گردشگری و پیمانکاری دو فعالیت بسیار مهم هستند که در تولید ناخالص ترکیه سهم عمده­ای دارند.

پیمانکاری

امروزه شرکت­های پیمانکاری ترکیه قادر به رقابت با شرکت­های بزرگ پیمانکاری در سطح جهانی هستند. شرکت­های ترک در چهارقاره و در 56 کشور جهان با استفاده از استانداردهای جهانی، مدیریتی، مالی و فناوری، پروژه­های مهمی را در دست اجرا دارند.

گردشگری

قرارگرفتن ترکیه در مسیر اتصال قاره­های آسیا، اروپا و آفریقا و برخورداری از گنجینه­های طبیعی و فرهنگی غنی، گردشگران بسیاری را از همه نقاط جهان به سوی این کشور جلب کرده است.

تولید ناخالص داخلی

در سال 2006، تولید ناخالص داخلی این کشور 4/392 میلیارد دلار با نرخ رشد شش درصد بوده است. طبق برنامه­ریزی­های انجام شده طی برنامه پنج ساله نهم ترکیه، رشد تولید ناخالص داخلی به طور سالانه هفت درصد پیش­بینی شده است.

شاخص­های مهم اقتصادی

در این قسمت برخی از شاخص­های مهم اقتصادی ترکیه را معرفی و تحلیل می­کنیم.

درآمد سرانه

درآمد سرانه ترکیه به دنبال افزایش قابل ملاحظه تولید ناخالص داخلی، رشد خوبی را تجربه کرده است و از رقم 2675 لیر در سال 2002، به رقم 5882 لیر در سال 2007 رسیده است. این امر ناشی از افزایش تولید ناخالص داخلی از رقم 183 میلیارد دلار به 433 میلیارد دلار بوده است.

نرخ تورم

تورم یکی از مشکلات قدیمی اقتصاد ترکیه بوده است و مهار نسبی آن یکی از بزرگ­ترین موفقیت­های این کشور محسوب می­شود.

نرخ بیکاری

طی دوره 2002-2005، نرخ اشتغال در ترکیه به طور متوسط سالانه 1درصد رشد داشته است. افزایش کند نرخ اشتغال در دوره یاد شده، به طور عمده به علت کاهش در اشتغال روستایی بوده است. در بخش­های غیرکشاورزی، به طور متوسط نرخ رشد اشتغال، سالانه 8/3 درصد افزایش داشته است.

دستمزد نیروی کار

در ژانویه سال 2005، حداقل دستمزد قانونی در ترکیه برابر 70/488 لیره جدید ترک بوده، که این رقم به صورت ناخالص بوده و رقم پرداختی خالص 15/350 لیره ترک در ماه برای کارگران بالای 16سال است.

زیرساخت­ها

دراین بخش زیرساختارهای موجود در کشور ترکیه را معرفی می­کنیم که برای برقراری مناسبات تجاری و مبادله کالا و ارائه خدمات، کلیدی هستند. این زیرساخت­ها عبارت­اند از شبکه حمل و نقل، نظام بانکی، نظام بیمه­ای و شبکه مخابراتی.

حمل و نقل

ترکیه از یک شبکه گسترده و به نسبت مجهز حمل و نقل برخوردار است. این کشور از انواع حمل و نقل اعم از ریلی، دریایی، هوایی و زمینی برخوردار است.

دریایی

ترکیه به دلیل داشتن مرزهای طولانی دریایی، دارای بنادر متعددی است، که هریک کارکرد خاصی داشته و برای تخلیه و بارگیری کالا یا مسافران به کارگرفته می­شوند. بنادر ترکیه به سه دسته بنادر دولتی، بنادر شهرداری و بنادر خصوصی تقسیم می­شوند.

تمامی بنادر مهم، دولتی بوده و توسط مؤسسات اقتصادی دولت اداره می­شوند.

هوایی

ترکیه دارای 117 فرودگاه است که از این تعداد 14 فرودگاه بین­المللی است. فرودگاه بین­المللی استانبول و فرودگاه اسن بوغای آنکارا معروف­ترین و مجهزترین فرودگاه­های ترکیه هستند. فرودگاه استانبول دروازه ارتباطات هوایی شرق و غرب به شمار می­رود و همه روزه پذیرای صدها پرواز ترانزیت است. درتمامی فرودگاه­های بین­المللی امکانات کامل جهت بارگیری و تخلیه کالا وجود دارد.

ریلی

حمل و نقل ریلی در ترکیه پیشینه­ای طولانی دارد و به زمان امپراتوری عثمانی باز می­گردد. ترمینال حیدرپاشای استانبول عمری صدساله داشته و ارزش تاریخی دارد.

در حال حاضر راه­آهن، سهم عمده­ای از کل حمل و نقل را در ترکیه برعهده دارد. تمام شهرهای مهم این کشور از طریق قطار به یکدیگر مرتبط هستند.

ترکیه از طریق خط آهن با تمامی کشورهای هم­جوار خویش از جمله ایران مرتبط است.

زمینی

ترکیه دارای شبکه­ای متراکم از راه­های زمینی است که تمام شهرها، روستاها و مناطق گردشگری این کشور را به هم مرتبط می­کند.

این کشور 1892 کیلومتر بزرگراه دارد. جاده­های اصلی به خوبی پشتیبانی می­شوند و به صورت ادواری بازسازی و تعمیر می­شوند. در تمامی جاده­ها، تجهیزات ایمنی و علائم استاندارد بین­المللی وجود داشته و رفت و آمد در آنها نیز زیرنظر پلیس راه انجام می­شود. جایگاه­های سوخت­گیری، تعمیرگاه­ها، رستوران­ها، مکان­های اقامتی و مساجد در حاشیه تمامی جاده­ها وجود دارند و به خوبی توزیع شده­اند.

سفرهای بین­ شهری با استفاده از اتوبوس و سفرهای محلی و روستایی با استفاده از ون­های کوچکی که دولموش خوانده می­شود انجام می­گیرد.

نظام بانکی

بخش بانکداری نقش عمده­ای در اقتصاد ترکیه ایفاد می­کند. بخش اعظمی از معاملات، گردش­های پولی و تشکیل بازارهای سرمایه توسط و یا با کمک بانک­ها صورت می­گیرد.

بانک مرکزی ترکیه در ابتدای دهه 1930 با هدف انتشار اسکناس، حمایت از پول ملی و تنظیم سیستم بانکداری و اعتبار، تأسیس شد. در ادامه، بانک­های دولتی ترکیه به وجود آمدند. اکثر این بانک­ها، نظیر بانک کشاورزی برای حمایت از یک بخش اقتصادی و یا یک صنعت خاص افتتاح شدند. دهه­های بعدی با رونق گرفتن فعالیت­های صنعتی، شاهد گشایش بانک­های خصوصی بود که در ارتباط با گروه­های بزرگ صنعتی و هولدینگ­ها فعالیت  می­کردند.

تا پیش از سال 1980 فقط چهاربانک خارجی در ترکیه وجود داشت. اما در دهه 80 با آزادسازی­های که در دولت تورگوت اوزال صورت گرفته، تعداد بانک­های خارجی افزایش یافت و هم اکنون نزدیک 50 بانک خارجی در این کشور شعبه­های فعال دارند.

تمام بانک­ها براساس قانون بانک­ها و سایر مقررات بانکی عمل می­کنند.

نظام بیمه­ای

در ترکیه نزدیک به 10 شرکت بیمه­ای دربخش زندگی و غیرزندگی فعال هستند. رایج­ترین بیمه نامه­هایی که در این کشور به فروش می­رسد به شرح زیر است:

• بیمه خانه
• بیمه سلامتی
• بیمه اتومبیل
• بیمه مسافرت

همه این بیمه­نامه­ها، با نرخ ثابت که درصد معینی از ریسک را پوشش می­دهند، قابل خریداری هستند. برای کسانی که به مقصد تجارت و اقامت­هایی چند ماهه به ترکیه سفر می­کنند، آگاهی از وضعیت بیمه در این کشور بسیار مهم است. از آنجایی که هزینه­های درمانی در ترکیه بسیار بالا است، داشتن بیمه درمان و سلامتی حائز اهمیت است.

از آنجایی که بین شرکت ملی بیمه ایران و بعضی از شرکت­های بیمه­ای ترکی روابط متقابلی وجود دارد می­توان در ایران بیمه نامه درمان را خریداری کرد و از خدمات آن در ترکیه بهره برد.

زیرساخت­های ارتباطی

در این قسمت به تشریح زیرساخت­های ارتباطی موجود در ترکیه شامل امکانات و تجهیزات مخابراتی و اینترنتی می­پردازیم. برای این منظور نخست سازمان­ها و شرکت­های مسئول در این زمینه را معرفی کرده و سپس تصویری از میزان زیرساخت­های ارتباطی در این کشور ارائه خواهیم کرد.

مخابرات

طی دهه اخیر، بخش مخابرات در ترکیه شاهد تحولات اساسی  و ارتقای وسیع سطح تکنولوژی بوده است. فعالیت­های مخابراتی و پستی برای بیش از یک ونیم قرن، از سوی یک سازمان دولتی واحد اداره می­شد . اما در سال 1995، بخش مخابرات از بخش پست جدا شده و به شرکت دولتی ترک تله کام واگذار شد. این شرکت ارائه کننده تمامی خدمات مخابراتی به غیر از سیستم GSM (موبایل) در سرتاسر ترکیه است.

تلفن

در حال حاضر تعداد  مشترکان تلفن ثابت در ترکیه، بیش از 19میلیون نفر است. این بدان معنی است که تمامی واحدهای تجاری و مسکونی این کشور دارای یک خط تلفن ثابت هستند. افزون براین، در تمامی شهرها تعداد بسیار زیادی تلفن عمومی وجود دارد و استفاده ازکارت تلفن نیز بسیار رایج است.

تمامی خطوط تلفن در ترکیه، هفت شماره­ای هستند و کد شهر سه شماره دارد. کد بین­المللی ترکیه نیز 90 است.

تلفن همراه

پوشش تلفن همراه در ترکیه بسیار گسترده است. مطابق آخرین آمارها در سال 2007، تعداد مشترکان تلفن همراه دراین کشور بیش از 60 میلیون نفر معادل 80 درصد جمعیت کل کشور بوده است.

خط تلفن همراه در کشور ترکیه بسیار ارزان قیمت است و مسافران ترکیه به راحتی قادرند در طول سفر یک خط تلفن خریداری کنند هر چند که امکانات رومینگ بین ترکیه با بسیاری از کشورها از جمله ایران برقرار است.

فیبر نوری

باتوجه به اینکه ترکیه از سه طرف به دریا متصل است، تله کام سرمایه­گذاری وسیعی در زمینه سیستم­های کابل دریایی انجام داده  و در حال حاضر دومین عضو بزرگ نخستین سیستم کابل دریایی فیبر نوری در منطقه مدیترانه شرقی است. در بسیاری از شهرهای ترکیه، امکان بهره­مندی از خدمات فیبر نوری وجود دارد.

ماهواره

ترکیه عضو سازمان ماهواره مخابراتی اروپا است و در زمینه تکنولوژی ماهواره­ای، دستاوردهای فراوانی کسب کرده است. پرتاب چندین ماهواره مخابراتی به فضا و کسب دانش فنی از جمله این دستاوردها است.

اینترنت

ترکیه جزو 10 کشور اول اتحادیه اروپا در زمینه تعداد مشترکان اینترنت است.

صادرات

همانگونه که گفته شد، ارزش صادرات ترکیه طی دوره هفت ساله 2001 تا 2007، بیش از سه برابر شده است. به طوریکه از 31 میلیارد دلار در سال 2001 به 2/107 میلیارد دلار در سال 2007 رسیده است. این کشور، در این سال، سی و دومین کشور صادرکننده جهان به شمار می­آمده است که 7/0 درصد از کل صادرات جهان را به خود اختصاص داده بود.

واردات

ارزش واردات ترکیه از کشورهای دنیا، طی دوره پنج­ساله 2002 تا 2006 بیش از 5/2 برابر شده است، به طوریکه از 2/51 میلیارد دلار در سال 2002، به 5/138 میلیارد دلار در سال 2006 رسیده است.

وضعیت مبادلات بازرگانی با ایران

در این فصل، مبادلات تجاری ترکیه با ایران بررسی و تجزیه و تحلیل می­شود، تا تولیدکنندگان صنعتی و تجار بتوانند شناخت کافی از فضای کسب و کار را به دست آورند.

تراز تجاری

با وجود اینکه کشورهای ایران و ترکیه از پرقدرت­ترین کشورهای منطقه خاورمیانه محسوب شده و در همسایگی یکدیگر هستند متأسفانه حجم مبادلات تجاری بین دو کشور ازمیزان مطلوبی برخوردار نیست.

واردات ترکیه از ایران

در این قسمت وضعیت واردات ترکیه از ایران را بررسی می­کنیم. برای این منظور نخست وضعیت واردات ترکیه را در سطح گروه کالایی و سپس در سطح اقلام وارداتی بررسی و در انتها نیز پتانسیل­های وارداتی را معرفی می­کنیم.

گروه کالایی

در سال 2006 میلادی، مطابق اطلاعات سایت Trademap، ارزش واردات ترکیه از ایران 202 میلیون دلار بوده است که در مقایسه­ با اطلاعات گمرک جمهوری اسلامی، مقدار کمتری را نشان می­دهد.

در این سال ایران چهل و ششمین کشور صادرکننده کالا به ترکیه بوده است.

بیشترین ارزش صادرات ایران مربوط به گروه مواد ساخته شده از پلاستیک (کد 30) است که برابر 126 میلیون دلار بوده است. این در حالی است که در این گروه کالایی در همین سال، ترکیه نزدیک به 6 میلیارد دلار کالا از سراسر جهان وارد کرده است.

پسته مهم­ترین کالای صادراتی ایران به ترکیه است که 10درصد از ارزش واردات ترکیه از ایران را تشکیل می­دهد پس از پسته، کالاهایی نظیر گرید نساجی، وسایل نقلیه موتوری، گرید فیلم و پوست دباغی شده در مرتبه­های بعدی قرار می­گیرد.

صادرات ترکیه به ایران

در سال 2006 میلادی، مطابق اطلاعات سایت Trademap ، ارزش صادرات ترکیه به ایران حدود 400 میلیون دلار بوده است که در مقایسه با اطلاعات گمرک جمهوری اسلامی مقدار کمتری را نشان می­دهد. بیشترین ارزش صادرات ترکیه به ایران مربوط به گروه دیگ­های بخار و بویلر (کد 84) بوده است که 60 میلیون دلار ارزش داشته است. پس از آن چوب، اشیای چوبی با 50 میلیون دلار در مرتبه بعدی قرار گرفته است.

روابط اقتصادی دو کشور

درپی اتخاذ سیاست گسترش روابط تجاری و سیاسی ایران با کشورهای همسایه در سال­های اخیر و همزمانی آن با سیاست­های تنش­زدایی ترکیه با همسایگان خویش، روابط دو کشور در دهه گذشته در مقایسه با دوره­های قبل از آن گرم­تر شده است. هر دو کشور سعی کرده­اند که از فراز و نشیب­های گذشته دوری جسته و دیگری را به عنوان دروازه ورودی خویش به بازارهای هدف ارزیابی کند.

در واقع ترکیه دروازه ورود ایران به اروپا است.

ترکیه دومین کشور بزرگ سرمایه­گذاری در ایران به شمار می­رود.

موافقت­نامه­های مبادله شده بین دو کشور ایران و ترکیه

• موافقت­نامه حمل و نقل هوایی
• موافقت­نامه حمل و نقل دریایی
• موافقت­نامه حمل و نقل جاده­ای
• موافقت­نامه همکاری­های گمرکی
• موافقت­نامه اجتناب از اخذ مالیات مضاعف
• موافقت­نامه تشویق و  حمایت متقابل از سرمایه­گذاری­ها