تماس با ما

بانک جهاني يکي از سازمان هاي فعال و گسترده بين المللي است که از نظر تشکيلا تي، در زيرمجموعه کميسيون اقتصادي - اجتماعي سازمان ملل متحد قرار داشته و از جمله سازمان هاي تخصصي اين کميسيون محسوب مي گردد. بانک جهاني در سال هاي پاياني جنگ جهاني دوم (1944) و به منظور بازسازي خرابي هاي ناشي از جنگ در اروپا و در قلب سازماني صندوق بين المللي ترميم و توسعه (IBRD) متولد گرديد. در سال 1946 واشنگتن به عنوان مقر دائمي اين بانک انتخاب شد و اولين اقدام بانک در همان سال اعطاي وامي به مبلغ 250 ميليون دلا ر به فرانسه بود.

دامنه فعاليت بانک جهاني به سرعت گسترش يافت و حوزه عمل آن در بازسازي اروپا مبدل به کمک به توسعه اقتصادي و اجتماعي کشورهاي در حال توسعه و عقب مانده شده است و اولين وام آسيايي اين بانک نيز به مبلغ 34 ميليون دلا ر در سال 1949 به هندوستان اعطا شد. دولت ايران نيز در دسامبر سال 1945 به عضويت بانک جهاني درآمده و هم اکنون نيز يکي از سهامداران آن مي باشد.

در حال حاضر گروه بانک جهاني داراي 184 کشور عضو است و که امروزه در بيش از 100 کشور جهان فعاليت دارد و بزرگترين سازمان بين المللي تامين کننده وام و خدمات مشاوره اي به کشورهاي در حال توسعه و عقب مانده مي باشد.

از ديدگاه کلا ن اقتصادي، بانک جهاني و سازمان تجارت جهاني را مي توان نهادهايي مکمل، در بستر اقتصادي و تجارت جهاني، به ويژه فرايند جهاني شدن تلقي کرد. سازمان تجارت جهاني، نظارت و هدايت جريان هاي تجاري بين المللي را عهده دار است و بانک جهاني و صندوق بين المللي پول (IMF) نظارت و هدايت جريان هاي مالي و پولي را در اقتصاد جهاني به عهده دارند.

البته بانک جهاني در فعاليت هاي جاري خود، کاملا  براساس معيارهاي اقتصادي و بانکي عمل مي کند و در منشور آن صريحا، هر نوع مداخله و شرط گذاري سياسي و غيره ممنوع شده است.

شعار بانک جهانی تجارت، «بزرگترين چالش براي بشريت، فقر در دنياي غني است.»

بانک جهاني متشکل از پنج موسسه مستقل و در عين حال هماهنگ با سياست هاي کلي بانک مي باشد که عبارتند از:

1) بانک بين المللي ترميم و توسعه (IBRD); به کشورهاي در حال  توسعه خدمات و آگاهي و کمک هاي فني و تکنيکي خود را ارائه مي دهد.

2) موسسه مالي بين المللي (IFC); در سال 1956 ميلا دي با هدف حمايت از فعاليت هاي بخش خصوصي، در کشورهاي عضو تاسيس شد. اين موسسه وظايف حمايتي بانک  در قبال  بخش خصوصي کشورهاي عضو را عهده دار شده است.

3) موسسه بين المللي توسعه (IDA); در سال 1960 ميلا دي با هدف فعاليت در کشورهاي بسيار فقير آغاز به کار کرد. اين موسسه در حال حاضر به کشورهاي بادرآمد سرانه کمتر از 860 دلا ر وامهاي با بهره کم اعطا مي کند.

4- مرکز بين المللي  حل و فصل اختلا فات سرمايه گذاري (ICSID); وظيفه داوري و حل و فصل اختلا فات في مابين سرمايه گذاران خارجي و کشورهاي عضو را برعهده دارد.

5-  موسسه تضمين سرمايه گذاري هاي چند جانبه (MIGA)، در سال 1988 ميلا دي فعاليت خود را آغاز کرد و تشويق سرمايه گذاري خارجي در کشورهاي در حال توسعه را در دستورکار خود قرار داده است.

بر اساس اساسنامه، اين موسسه ريسک هاي غيراقتصادي (سياسي) در کشورهاي در حال توسعه را پوشش مي دهد. اين ريسک ها عبارتند از: ريسک مصادره اموال، ريسک نقض قرارداد، ريسک انتقال يا تبديل ارز و ريسک جنگ يا شورش هاي داخلي.

بانک بين المللي ترميم وتوسعه (IBRD)

پس از پايان جنگ جهاني دوم، در کنفرانس بين المللي برتون وودز نيوهمپشاير آمريکا در 1944 نمايندگان 44 کشور اساسنامه صندوق بين المللي پول را به همراه پيشنهاد تاسيس بانک بين المللي ترميم و توسعه تصويب کردند. ايران نيز يکي از 44 کشور شرکت کننده در کنفرانس برتون وودز بود که از نتايج حاصل اين کنفرانس را ايجاد صندوق بين المللي پول و بانک بين المللي ترميم و توسعه مي توان دانست. اين بانک با هدف پاسخگويي به مشکلا ت اقتصادي کشورهاي آسيب ديده از جنگ تشکيل شد و از نظر طراحان  اوليه وظيفه آن کمک به بازسازي بود ونه توسعه. با بازسازي ويراني هاي ناشي از جنگ  جهاني دوم و سامان يافتن اقتصاد کشورهاي مذکور، هدف آن بانک به کاهش فقر در کشورهاي در حال توسعه با درآمد متوسط تغيير يافت.

اهداف  بانک

مطابق ماده اول اساسنامه بانک بين المللي ترميم و توسعه، بانک جهاني 5 هدف اصلي را دنبال مي کند:

1- مساعدت در ترميم و توسعه کشورهاي عضو از طريق سرمايه گذاري در امورتوليدي.

2- تشويق سرمايه گذاري خارجي از طريق تضمين يا مشارکت در اعطاي وام ها.

3- تشويق رشد متوازن و بلندمدت تجارت بين الملل و حفظ تعادل در موازنه پرداخت ها از طريق تشويق سرمايه گذاري بين المللي.

4- اعطاي وام يا تضمين با اولويت هاي بالا  در کشورهاي عضو.

5- هدايت فعاليت ها با توجه به تاثير سرمايه گذاري بين المللي بر شرايط اقتصادي کشورهاي عضو و کمک به ايجاد يک دوره تحول در اقتصاد پس از جنگ کشورها.

نوع تسهيلا ت اعطايي:

با ارائه وام و يا کمک هاي بلا عوض، تسهيلا ت مالي و همچنين  ارائه خدمات مشاوره اي، کمک هاي فني و يا برگزاري سمينارها و کنفرانس ها، دانش و تجربيات خود را به کشورهاي عضو منتقل مي نمايند.  بهره گيري از کمک هاي فني و مشاوره اي کارشناسان برجسته بانک، از مزاياي مهم همکاري بانک مي باشد که باعث مي شود، مجريان پروژه ها و کارشناسان داخلي، به واسطه اين همکاري ها با آخرين تحولا ت تکنولوژيکي  و اقتصادي جهان آشنا شوند. از سوي ديگر اين همکاري ها مي تواند آثار مثبت بين المللي نيز به همراه داشته باشد.

موسسه  مالي بين المللي(IFC)

موسسه مالي بين المللي  IFC   (Corporation Finance International) يکي از اعضاي گروه بانک جهاني است که در سال 1956  تاسيس شد. اين موسسه با ارائه خدمات سرمايه گذاري و مشاوره اي به پروژه هاي بخش خصوصي که داراي توجيه   مناسب هستند باعث رونق بخش خصوصي مي شود. توسعه بخش خصوصي در راستاي هدف و شعار بانک جهاني در خصوص توسعه و کاهش فقر مي باشد به گونه اي که توسعه بخش خصوصي  را عاملي مثبت در روند فقر زاديي و رشد اقتصادي دانسته و آن را عامل درونزاي توسعه معرفي مي کنند.

خدماتي که توسط IFC ارائه مي شوند، عبارتند از:

1- اعطاي وام از محل منابع داخلي  IFC

2- مشارکت سرمايه گذاري در پروژه هاي بخش خصوصي

3- اعطاي وام سنديکايي

4- خدمات مديريت ريسک

5- خدمات جذب سرمايه گذاري براي پروژه هاي بخش خصوصي

6- مشاوره و کمک هاي فني

موسسه توسعه بين المللي (DA I)

پس از تاسيس بانک بين المللي ترميم و توسعه بانک جهاني به سال 1944  و دستيابي به اهداف اوليه از تاسيس موسسه موصوف که همانا بازسازي و احياي اقتصاد کشور هاي اروپايي آسيب ديده از جنگ جهاني دوم بود، در سال 1950 اعضاي بانک جهاني تصميم گرفتند، جهت سرعت بخشيدن به رشد و توسعه کشورهاي فقير و کم درآمد، کمک هاي بلا عوض و وام هاي بدون بهره به کشورهاي مذکور اعطا شود. در نهايت موسسه توسعه بين المللي Association Development Internationab  در سال 1960، با اجماع نظر کليه کشورهاي عضو به عنوان بخشي از بانک بين المللي ترميم و توسعه، ايجاد شد و هر کشور پيش از عضويت در IDA مي بايست در وهله نخست به عضويت IBRD درآمده باشد. تا آغاز سال 2006 ميلا دي، 165 کشور به عضويت موسسه بين المللي توسعه درآمده اند. موسسه IDA از سال 1960 تاکنون، 170 ميليارد دلار به 108 کشور واجد شرايط، کمک مالي پرداخت نموده است.

اين مساعدت ها به منظور تامين اهداف ذيل به کشورهاي عضو و داراي شرايط اهدا مي شوند:

1- ارتقاي کيفيت تحصيلات پايه در کشورهاي کم درآمد و فقير

2- افزايش و فراگير نمودن خدمات و امکانات اوليه بهداشت و سلا مت در جوامع

3- کاهش آلودگي هوا

4- حفاظت از محيط زيست

5- انجام اصلاحات، بهبود ارتقاي ساختار اقتصادي کشور هاي توسعه نيافته و در حال توسعه فقير به ويژه در بخش خصوصي.

به نظر مي رسد، ماحصل اين کمک ها، دستيابي کشورهاي عضو به توسعه پايدار، ايجاد اشتغال،  افزايش درآمد و بهبود شرايط زندگي در آنها باشد.

ميگا، آژانس چند جانبه تضمين سرمايه گذاري (MIGA)

حوادثي که در سال هاي ابتدايي دهه 1980 در سطح اقتصاد جهان به وقوع پيوست. کاهش سرمايه گذاري مستقيم خارجي (FDI) را در پي داشت که از مهمترين علت هاي آن افزايش خطرات (ريسک هاي) غيرتجاري يا سياسي در دنيا بود. شايع ترين خطراتي که سرمايه گذاري مستقيم خارجي را به ويژه در کشورهاي در حال توسعه تهديد مي کرد، جنگ بين کشورها يا شورش هاي داخلي، نقض قراردادهاي دولتي با سرمايه گذاران خارجي و همچنين مصادره اموال و دارايي هاي سرمايه گذار بود. بروز اين وضعيت باعث کاهش شديد ميزان سرمايه گذاري مستقيم خارجي در دنيا شد. اقتصاددانان مطرح دنيا با ديدن اين وضعيت به فکر تاسيس موسسه اي بين المللي براي جلوگيري از روند فوق  افتادند. به اين ترتيب ميگا، موسسه تضمين سرمايه گذاري چند جانبه Agency Guarantee Investment Multiateral در آوريل 1988 به عنوان بازوي بيمه اي گروه بانک جهاني تاسيس و عمليات خود را رسما از سال مالي 1990 آغاز نمود. گروه بانک جهاني درحقيقت با تاسيس ميگا و ايجاد پوشش بيمه اي براي ريسک هاي غيرتجاري به دنبال افزايش سرمايه گذاري خارجي در جهان بود و در ادامه نيز تا حد نسبتا زيادي به اين مهم نايل آمد. در حال حاضر 164 کشور عضو ميگا شده اند که بيانگر قدرت اثرگذاري اين موسسه در فرآيند سرمايه گذاري مستقيم خارجي در جهان است.

مرکز بين المللي حل و فصل اختلافات

سرمايه گذاري (ICSID)

مرکز بين المللي حل و فصل اختلافات سرمايه گذاري در سال 1966 با هدف ارتقاي روند سرمايه گذاري در سطح جهان تاسيس شد. اين مرکز داراي يک شوراي اداري و يک دبيرخانه مي باشد. رياست شوراي اداري بر عهده رئيس بانک جهاني است و از هر کشور يک نماينده در اين شورا حضور دارد. وظايف و خدمات مرکز شامل خدمات مشاوره اي، تحقيقاتي و انتشاراتي در خصوص قوانين سرمايه گذاري خارجي مي باشد، اما مهمترين و اصلي ترين وظيفه اين مرکز حل و فصل اختلافات سرمايه گذاري است.

در حال حاضر 143 کشور به عضويت اين مرکز در آمده اند که جديد ترين عضو آن کشور سوريه مي باشد که در تاريخ 24 فوريه 2006 به عضويت ICSID درآمده است.

عضويت در ICSID از جهت بالا بردن اعتبار بين المللي کشور و اطمينان دادن به سرمايه گذار خارجي، حائز اهميت مي باشد. در چنين شرايطي، سرمايه گذار اعتماد کافي به دولت سرمايه پذير خواهد داشت و اطمينان دارد که در صورت بروز هرگونه اختلافي، مشکل مي تواند با مراجعه به اين مرکز (که جزو مراکز بين المللي حل و فصل اختلافات سرمايه گذاري مي باشد) به راحتي مرتفع گردد.