تماس با ما

توان و امکانات بازرگانی استان:

 استان آذربایجان‌شرقی که با جمهوری‌های آذربایجان، نخجوان و ارمنستان مرز مشترک دارد و از طریق مرز بازرگان با کشور ترکیه نیز مرتبط است، موقعیت استراتژیکی بسیار بالائی برای به وجود آمدن یک مرکز عمده تجاری بین‌المللی را دارا می‌باشد.

از منظر بازرگانی داخلی،‌مرکز استان (شهر تبریز) به مناسبت دارا بودن امتیازات و برتری‌های ویژه در منطقه شمال‌غرب کشور،‌ دارا بودن بازار وسیع (به عنوان تامین‌کننده اقلام مورد نیاز بازار در استان‌های اردبیل، زنجان، کردستان، آذربایجان‌غربی و خود استان)، موقعیت ویژه جغرافیائی و مرکزیت سیاسی،‌ اداری و اقتصادی،‌ از مهم‌ترین مراکز فعالیت بازرگانی در استان و کشور به شمار می‌رود.

در مورد بازرگانی خارجی، این استان به سبب موقعیت خاص استراتژیک و داشتن قابلیت‌های فراوان‌، مرکزی مناسب و با اهمیت برای فعالیت‌های بازرگانی خارجی است.

اهم قابلیت‌های استان به طور مختصر عبارتند از:

-     وجود مبادی ورودی و خروجی در منطقه مرزی جلفا و نوردوز ، گمرکات سهلان ، تبریز و جلفا با ظرفیت‌های بالای ذخیره و انبار کالا.

-     موقعیت ویژه جغرافیائی که به عنوان چهارراه ارتباطی ایران و اروپا مطرح می‌باشد، (وجود راه آهن جلفا).

-     جمهوری ارمنستان که به عنوان پلی برای ارتباط با جمهوری‌های تازه استقلال یافته، قفقاز و آسیای مرکزی مطرح می‌باشد.

-     وجود منطقه آزاد تجاری _ صنعتی ارس در جلفا.

-     نمایشگاه بین‌المللی تبریز.

-    تولیدات صنعتی، کشاورزی، محصولات باغی و به ویژه خشکبار و تولیدات کانی فلزی و غیرفلزی با قابلیت صادراتی بالا، وجود کارگاه‌های تولید فرش‌های نفیس.

-     امکان برقراری پروازهای مستقیم بین تبریز ـ اروپا و تبریز ـ ترکیه و ...

اساس فعالیت‌های بازرگانی نیاز به وجود امکانات و زیرساخت‌های مناسب دارند که بدون آن‌ها انجام این مهم عملی نمی‌باشد. استان آذربایجان‌شرقی از نظر برخورداری از این امکانات و زیرساخت‌های بازرگانی، جایگاه ویژه‌ای دارد که ذیلا به آن‌ها اشاره می شود:

 گمرکات:

این استان دارای سه مرکز گمرکی (تبریز، جلفا، سهلان) است که مجموعاً حدود چهل هزارتن ظرفیت دارند.

نمایشگاه بین‌المللی تبریز:

نمایشگاه بین‌المللی تبریز در سال 1373 در زمینی به وسعت 200 هکتار در پنج کیلومتری جاده تبریزـ تهران احداث گردیده و در حال حاضر دارای هفت سالن نمایشگاهی به وسعت 15000 مترمربع و فضای باز نمایشگاهی به وسعت 10000 مترمربع می‌باشد. نمایشگاه بین‌المللی تبریز در طول سال با برگزاری انواع نمایشگاه‌های تخصصی داخلی و بین‌المللی در شناساندن قابلیت‌ها و توانمندی‌های اقتصادی، صنعتی و بازرگانی استان حضور چشمگیری داشته و در عرصه رقابت‌های اقتصادی و صنعتی نقش مؤثری را ایفا نموده است.

 مرکز خدمات صادرات:

در اغلب کشورهای دنیا مرکز یا مراکزی برای ارائه خدمات صادراتی مورد نیاز واحدهای تولیدی صادراتی وجود دارد که کلیه اطلاعات، آمار و اسناد مورد نیاز صادر‌کنندگان یا خدمات مرتبط با فعالیت‌های آنان را در اسرع وقت در اختیار آنان قرار می‌دهند تا صادرکنندگان ناگزیر از مراجعه به ادارات و سازمان‌های مختلف جهت کسب اطلاعات مورد نظر و یا دستیابی به خدمات مورد نیاز معطل نشوند.

در کشور ما نیز بر اساس طرح ساماندهی اقتصادی، این موضوع مورد توجه قرار گرفته و مقرر گردید مرکزی برای ارائه خدمات و صدور مجوزهای صادراتی درمرکز توسعه صادرات ایران و به تبع آن در سازمان بازرگانی استان‌ها تشکیل گردد که در استان آذربایجان‌شرقی نیز این مهم در سازمان بازرگانی استان تأسیس گردیده، به گونه‌ای که نمایندگی کلیه دستگاه‌های صادرکننده در این مرکز متمرکز شده تا مراحل صدور مجوز صادراتی به حداقل زمان ممکن کاهش یابد. با توجه به اهمیت موضوع و نظر به موقعیت استان از لحاظ نقش آن در صادرات غیرنفتی کشور این مرکز از اواسط سال 1378 به ارائه خدمات به صادرکنندگان مشغول است.

مؤسسات مالی، پولی و اعتباری:

در حال حاضر در استان تعداد 739 شعبه بانکی شامل بانک‌های تجارت با 69 شعبه، رفاه‌کارگران با 50 شعبه، سپه با 91 شعبه، صادرات با 128 شعبه، کشاورزی با 80 شعبه، مسکن با 51 شعبه، ملت با 89 شعبه، بانک ملی با 146 شعبه، پست بانک با 17 شعبه و بانک‌های توسعه صادرات و صنعت و معدن هرکدام با یک شعبه در کنار بانک‌های خصوصی چون پارسیان با 3 شعبه، اقتصاد نوین با 5 شعبه، سامان با 3 شعبه، کارآفرین با 2 شعبه، سرمایه با 1 شعبه و پاسارگاد با 2 شعبه فعالیت می‌نمایند.

بازارچه‌های مرزی استان:

به منظور ایجاد فرصت‌های شغلی مناسب برای مرزنشینان و جلوگیری از تبادل قاچاق کالا در مرزهای کشور، به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران،‌ تشکیل بازارچه‌های مرزی در دستورکار دولت قرار گرفته و از آن جمله ایجاد بازارچه‌های مرزی این استان در دو نقطه مرزی یعنی جلفا و نوردوز نیز به تصویب هیئت محترم دولت رسیده‌است که ذیلاً به آن‌ها اشاره می‌شود:

 بازارچه مرزی جلفا:

این بازارچه در کنار رودخانه ارس و در جوار شهر جلفا و در مقابل شهر مرزی جلفا از جمهوری خودمختار نخجوان ایجاد گردیده‌است. این بازارچه در سال 1373 شروع به فعالیت نموده و کالاهایی از قبیل خشکبار، سبزیجات خشک،‌ صنایع دستی و فرش ماشینی، مصالح ساختمانی و غیره از این طریق صادر می‌گردد.

بازارچه مرزی نوردوز:

این بازارچه در شهرستان جلفا و در فاصله هشتاد کیلومتری شهر جلفا واقع شده که بازارچه مرزی بین ایران و ارمنستان به حساب می‌آید.

  منطقه آزاد تجاری _ صنعتی ارس در جلفا:

پیشینه و تاریخچه تکاملی منطقه آزاد تجاری جلفا به ‌این شکل بوده ‌است که از تیرماه 1376 قسمتی از شهرستان جلفا به منطقه ویژه اقتصادی جلفا اختصاص یافت و از اوایل سال 1377 عملیات زیرساخت آن شروع گردید.

 با توجه به موقعیت ممتاز جغرافیایی و اقتصادی جلفا و درپی استقبال سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی از این منطقه و پتانسیل‌های جلفا و موقعیت برتر آن تأسیس منطقه آزاد تجاری در این ناحیه از کشور به ‌نظر می‌رسید که ضروری باشد. با این ملاحظات سازمان منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی ارس (جلفا) در تاریخ 6/2/1384 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید.

در حال حاضر منطقه آزاد ارس با وسعت 97 کیلومترمربع که در استان آذربایجان‌شرقی در فاصله 137 کیلومتری تبریز و 761 کیلومتری تهران در شمال‌غرب کشور و در حاشیه رود پرآب و زیبای ارس واقع شده است یکی از قطب‌های تجاری، صنعتی، بازرگانی و گردشکری شمال‌غرب کشور به شمار می‌رود. این منطقه از گذشته از ورودی‌های پرتردد کشور به شمار می‌رفته که امروزه نیز این ویژگی را حفظ کرده‌است. منطقه آزاد ارس نزدیک‌ترین منطقه آزاد کشور به اروپا و تنها منطقه آزاد دارای مرز زمینی فعال با یک کشور خارجی است.

  زمینه‌های سرمایه‌گذاری در منطقه:

این منطقه با توجه به موقعیت همسایگی با کشورهای ارمنستان، آذربایجان، جمهوری خودمختار نخجوان و امکان دسترسی سریع به کشورهای آسیای‌میانه، قفقاز، دریای سیاه و اروپا می‌تواند بستر مناسبی برای سرمایه‌گذاری در زمینه‌های مختلف باشد. منجمله:

-     بزرگترین پایگاه تخلیه و بارگیری کالاهای صادراتی.

-     توسعه کشاورزی و کشت و صنعت با توجه به آب فراوان و اراضی حاصل‌خیز و آب و هوای معتدل.

-     توسعه صنعت با استفاده از نیروهای متخصص و فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های صنعتی استان آذربایجان‌شرقی.

-     توسعه صنعت توریسم با توجه به طبیعت بدیع، زیبا و پیشینه فرهنگی و ابنیه تاریخی.

مزایای سرمایه‌گذاری منطقه آزاد تجاری _ صنعتی ارس:

 مزایای سرمایه‌گذاری در این منطقه را می‌توان به شرح ذیل عنوان نمود:

-     سابقه بیش از یکصد ساله گمرک جلفا.

-     امکانات و زیر ساخت‌های جلفا (گمرک، راه‌آهن، ادارات دولتی).

-     دسترسی به بازارهای قفقاز، روسیه، ترکیه و اروپا به‌ویژه نقطه اتصال با آذربایجان، ارمنستان و    نخجوان.

-     برخورداری از جاده‌های ترانزیت.

-     پل ارتباطی ریلی شمال _ جنوب.

-     فاصله 137 کیلومتری با تبریز دومین شهر دانشگاهی، صنعتی و تجاری ایران.

-     برخورداری از یک اقلیم مناسب و داشتن موقعیت جغرافیایی استراتژیک.

اولویت‌های سرمایه‌گذاری در منطقه آزاد ارس

اولویت‌های سرمایه‌گذاری در این منطقه عبارتند از:

سرمایه‌گذاری در پروژه‌های صنعتی _ تولیدی:

-     پالایشگاه.

-     تولید تجهیزات نفتی.

-     تولید مس و  مولیبدن.

-     فرآوری مواد معدنی.

-     تولید آلومینیوم.

-     تولید سرامیک، چینی و کاشی.

-     ایجاد مراکز IT.

-     صنایع الکترونیک و الکتروتکنیک.

-     خودروسازی.

-     پرورش آبزیان (ماهی‌های سردآبی و اوزون برون خاویاری).

-     توسعه صنعت ابریشم.

-     صنایع نساجی.

-     چرم.

-     تولید جواهرات و تراش الماس.

-     تولید لبنیات و فرآورده‌های گوشتی.

-     بازیافت کاغذ و کاغذسازی.

-     صنایع بازیافت ضایعات کشاورزی.

-     ایجاد نیروگاه بادی.

-     صنایع غذایی و دارویی.

-     صنایع شیمیایی و سلولزی.

-     صنایع کانی‌های غیرفلزی و صنایع‌ فلزی.

-     صنایع دستی و صنایع تکمیلی.

سرمایه‌گذاری در پروژه‌های تجاری و بازرگانی:

-     صادارت و واردات، ترانزیت و صادرات مجدد.

-     ایجاد تکنومارکت (بازار فروش تکنولوژی).

-     بازار بین‌المللی صنایع.

-     تجارت الکترونیک.

-     بازار بین‌المللی سنگ‌های زینتی.

-     ایجاد دفاتر نمایندگی واحدهای تولیدی و تجاری داخل کشور جهت تجارت.

-     ایجاد مراکز نمایشگاهی.

-     سرمایه‌گذاری در طرح‌های خدماتی احداث انبارهای مختلف صنعتی ـ تجاری و نگهداری کالا.

 سرمایه‌گذاری در پروژه‌های کشاورزی و صنایع تبدیلی:

-     تولید گیاهان دارویی، گل‌های تزئینی و غیره.

-     تولید محصولات باغی و کنسانتره میوه.

-     واحدهای تحقیقاتی و اصلاح جنگل و مرتع گیاهی و گل‌های زینتی.

 سرمایه‌گذاری در صنعت توریسم:

-     ایجاد دهکده سلامت.

-     ایجاد واحدهای اقامتی، تفریحی، ورزشی و فرهنگی در کنار طبیعت بدیع و ابنیه تاریخی.

-     ایجاد مکان‌های مناسب برای ورزش‌های آبی.

-     ایجاد مجتمع دانشگاهی.

-     احداث هتل و ...

مرکز خدمات سرمایه‌گذاری:

توجه به نقش و اهمیت سرمایه‌گذاری و لزوم تسهیل هر چه بیشتر فرایند آن به‌منظور مساعد نمودن فضای کسب و کار برای سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی، برنامه‌ریزان توسعه استان را بر آن داشت تا نسبت به تشکیل " مرکز خدمات سرمایه‌گذاری آذربایجان‌شرقی " مبادرت ورزند. فراهم نمودن زمینه های جذب سرمایه، حمایت و هدایت سرمایه‌گذاران، شناسایی و پیگیری و رفع موانع سرمایه‌گذاری از وظایف مهم این مرکز بوده و در این راستا شبکه ارتباطی وسیعی را از طریق تعیین رابطین جذب سرمایه‌گذاری در کلیه دستگاه‌های اداری استان جهت کمک به سرمایه‌گذاران ترسیم و ایجاد نموده است. در این راستا می‌توان به موارد ذیل اشلره نمود:

خدمات ویژه برای سرمایه‌گذاران:

-     آماده‌سازی و واگذاری (فروش،‌ اجاره بلندمدت) قطعات صنعتی،تجاری و انباری مطابق نیاز و سفارش سرمایه‌گذاران.

-     تامین خدمات زیربنائی مورد نیاز سرمایه‌گذاران براساس تعرفه‌های رسمی سازمان‌های ذی‌ربط.

-     صدور مجوزهای قانونی به صورت رایگان و انجام کلیه خدمات اداری مطابق درخواست سرمایه‌گذاران.

-     انجام ترابری داخلی و ارائه کلیه خدمات انبارداری مورد نیاز سرمایه‌گذاری از جمله نگهداری امانی کالا.

-     همکاری در تهیه طرح‌های سرمایه‌گذاری، انتخاب شریک خارجی و تامین مالی از سیستم بانکی.

 مزیت‌های سرمایه‌گذاری در استان آذربایجان‌شرقی:

عرصه جغرافیایی:

1.       برخورداری از موقعیت ویژه جغرافیایی و قرار گرفتن در مسیر جاده ابریشم و چهار راه تجارتی شرق و غرب وآسیای میانه.

2.       داشتن مرز مشترک با دو کشور خارجی (جمهوری آذربایجان و جمهوری ارمنستان) در شمال استان.

3.       برخورداری از منابع طبیعی، اقلیم مستعد و خاک نسبتاً حاصل‌خیز کشاورزی.

4.       جاری بودن رودخانه‌های دائمی و پرآب ارس، قزل اوزن و آجی‌چای در داخل حوزه های آبریز استان.

5.       وجود منطقه آزاد تجاری صنعتی ارس در حاشیه مرزی شمال استان.

6.       یکی از قطب‌ها و مراکز تجاری در شمال‌غرب کشور به لحاظ موقعیت خاص و قدمت دیرینه در امر داد و ستد و تجارت.

 عرصه فعالیت‌های تولیدی:

1.       یکی از قطب‌های صنعتی کشور، به لحاظ تمرکز صنایع سنگین تولیدکننده ماشین‌آلات و تجهیزات.

برخورداری از مواد اولیه برای توسعه صنایع تبدیلی.

2.       برخورداری از ذخایر معدنی غنی و متنوع و یکی از مراکز بزرگ مس دنیا.

3.       وجود صنایع بالادست از جمله مجتمع عظیم پتروشیمی تبریز.

4.       ایجاد شهرک‌های ویژه سرمایه‌گذاری خارجی در تبریز.

5.       وجود شهرک‌ها و نواحی صنعتی در نقاط مختلف استان.

6.       نیروی کار  ارزان قیمت در بخشهای مختلف اقتصادی.

7.       منابع انرژی مصرفی ارزان نظیر آب، برق، گاز و ....

عرصه زیر ساخت‌ها:

1.       وجود دو نیروگاه برق حرارتی و گازی در استان و شبکه‌های وسیع توزیع و انتقال برق.

2.       وجود پالایشگاه تبریز و شبکه‌های انتقال نفت و گاز طبیعی.

3.       برخورداری از شبکه‌های وسیع حمل و نقل جاده‌ای، راه آهن، فرودگاه‌های بین‌المللی تبریز و مراغه.

4.       وجود بازارچه‌های مرزی مشترک با کشور های آذربایجان و ارمنستان.

5.       وجود دانشگاه‌ها و مراکز آموزش فنی و حرفه‌ای و مؤسسات تحقیقاتی صنعتی، تأمین کننده نیروی انسانی ماهر و متخصص در استان.

6.       اجرای برنامه اتوماسیون اداری و ایجاد ساختار فیزیکی و سخت‌افزاری لازم برای توسعه الکترونیکی اطلاعات (ICT).

 عرصه خدمات و بازرگانی:

1.       وجود مرکز خدمات سرمایه‌گذاری در استان.

2.       وجود مرکز خدمات صادرات در استان.

3.       وجود نمایشگاه بین‌المللی بازرگانی، صنعتی تبریز.

4.       برخورداری از شبکه وسیع مؤسسات مالی، پولی و اعتباری.

5.       وجود تشکل‌های دولتی و خصوصی در حوزه خدمات بازرگانی و اقتصادی نظیر: اتاق بازرگانی و صنایع و معادن، خانه صنعت، انجمن مدیران صنایع و ....

6.       وجود گمرکات متعدد در داخل محدوده و نوار مرزی شمال استان.

7.       برخورداری از سیلوها، انبارها و سردخانه‌های مناسب.

8.       دسترسی آسان به زمین سرمایه‌گذاری و واگذاری آسان عرصه‌های ملی جهت فعالیت‌های اقتصادی.

فرصت‌های سرمایه‌گذاری در استان آذربایجان‌شرقی:

-     صنایع پتروشیمی.

-     صنایع شیمیایی و پایین دست پتروشیمی.

-     صنایع چوب و سلولزی.

-     صنایع کانی غیرفلزی.

-     صنایع غذایی.

-     صنایع فلزی و خودروسازی.

-     صنایع الکتریکی و الکترونیکی.

-     صنایع چرم و نساجی.

-     معدن.

-     صنایع پیشرفته.

-     کشاورزی و صنایع تبدیلی.

-     کشاورزی.

-     صنایع تبدیلی کشاورزی.

-     خدمات و بازرگانی.

-     مسکن و ساختمان.

-     ایرانگردی و جهانگردی.

-     حفاظت محیط زیست.

-     حمل و نقل و پایانه ها.

-     انرژی.

-     IT.

توان و امکانات بخش صنعت و معدن در استان:

استان آذربایجان‌شرقی با داشتن کارخانه‌های بزرگ ( تراکتورسازی و ماشین‌سازی) و کارگاه‌های کوچک صنعتی یکی از قطب‌های مهم صنعتی کشور محسوب می‌گردد. تولیدات عمده صنعتی در این منطقه عبارتند از: مواد غذایی، مواد شیمیائی، چرم، کانی غیرفلزی، فلزات اساسی، ماشین‌آلات نساجی و فرش. این محصولات هم برای مصارف داخلی و هم برای صادرات حائز اهمیت فراوانی هستند.

 بنگاه‌های صنعتی استان:

برخی از بنگاه‌های صنعتی استان به شرح زیر می‌باشد:

-     پتروشیمی تبریز: تولید مواد اولیه انواع لاستیک و پلاستیک.

-     پالایشگاه‌تبریز.

-     ماشین‌سازی تبریز: تولید انواع ماشین ابزار.

-     تراکتورسازی: تولید تراکتور صنعتی و کشاورزی، کامیونت، موتور گازوئیلی، ماشین‌آلات صنعتی، قطعه آهنگری، ریخته‌گری.

-     پمپیران: تولید انواع پمپ‌های آب ـ لجن‌کشی و نفتکش.

-     بلبرینگ‌سازی: تولید لیفت تراک‌های دیزلیـ الکتریکی ـ بالابر و یدک‌کش.

-     چرخشگر: تولید انواع گیربکس خودروها.

-     ایدم: تولید موتورهای دیزلی و قطعات یدکی.

-     سیمکات: تولید انواع سیم کابل با هادی مس و آلومینیوم، راد آلومینیوم و گرانول  p.v.c.

-     پیستون‌سازی.

-     کمپرسورسازی.

-     داروسازی.

-     سرم‌سازی.

-     صنایع قطعات خودرو.

-     سیمان.

-     کاشی سرامیک.

-     چرم، نساجی.

-     مواد لبنی.

-     شکلات و ویفر.

-     سایر: شامل صابون، خشکبار و ...

 معادن استان آذربایجان‌شرقی:

از منظر معادن نیز استان آذربایجان‌شرقی، یکی از مناطق غنی کشور می‌باشد. این منطقه از نظر وجود ذخایر مختلف و متنوع معدنی دارای موقعیت خاصی هست. خاصیت گوناگون زمین‌شناسی استان آذربایجان‌شرقی نظیر پدیده‌های ماگماتیسم و متامورفیسم و شرایط ویژه حوضه‌های رسوبی موجود در این مناطق باعث شده‌است تا مجموعه غنی از ذخایر معدنی فلزی و غیرفلزی در این استان وجود داشته باشد. جدا از تنوع، فراوانی و ذخیره‌های غنی معدنی، یکی از ویژگی‌های معدنی این استان وجود ذخایری از قبیل پرلیت، دیاتومیت، نفلین‌سینیت، کائولن، و... می‌باشد که وجود این ذخایر در سطح کشور و حتی در جهان (به‌طور مثال تراورتن آذرشهر، کائولن مرند) منحصر به فرد می‌باشد. مناطق شمالی استان آذربایجان‌شرقی (ناحیه ورزقان) با قرار گرفتن بر روی کمربند آلپ- هیمالیا دارای اندیس‌های متعدد مس و عناصر فلزی دیگر نظیر سرب، روی و آهن می‌باشد. کمربند یاد شده از کوه‌های آلپ در اروپای‌غربی شروع شده و پس از عبور از کشورهای اروپای‌شرقی از ناحیة مرزی جلفا وارد ایران می‌شود و در نهایت با عبور از کشورهای پاکستان و هندوستان به کوه‌های هیمالیا ختم می‌گردد. در ناحیة ورزقان بر روی این کمربند بیش از30 اندیس معدنی مس شناسایی شده است. کانسار مس سونگون در شمال ورزقان قرار گرفته است و بزرگترین اندیس مس در شمال‌غرب ایران است. این کانسار یکی از بزرگترین کانسارهای مس دنیا بوده و قابل مقایسه با معادن دنیا مانند بینگهام در آمریکا، چوکی کوماتا در شیلی است. استخراج معادن و معدن‌کاری از دیر باز در این مناطق متداول بوده و بعضی از مورخین نوشته‌اند که مردم آذربایجان از اولین کسانی بوده‌اند که مس را استخراج و ذوب نموده‌اند. آثار بسیاری از حفاری‌های عظیم که در بیشتر معادن آذربایجان و به خصوص معادن سرب و مس دیده می‌شود و همچنین باقی‌مانده ظروف و وسایل فلزی و سرباره کوره‌های ذوب قدیمی نیز مؤید فعالیت‌های گسترده معدنی می‌باشند. مشاهده و بررسی حفاری‌های قدیمی بیانگر این است که معدن‌کاران بسیار قدیمی از روش‌های بسیار مناسب و ابتکاری جهت   حمل و نقل و تهویه و نگهداری در معادن استفاده می‌نموده‌اند و ضمناً مردم این نواحی از صنعت متالوژی و آلیاژهای مختلف نیز اطلاعات کافی داشته‌اند و آلیاژهای برنج و مفرغ که از حفاری‌های مختلف بدست آمده دلیل بارز این مدعاست.

طــلای خاروانا، دیاتومیت، وسنگ‌های تزئینی از دیگر معادن استان هستند که از آن‌ها بهره‌برداری لازم به عمل می‌اید.

خاصیت گوناگون زمین‌شناسی استان آذربایجان‌شرقی نظیر پدیده‌های ماگماتیسم، متامورفیسم و شرایط ویژه حوضه‌های رسوبی سبب گردیده تا در استان آذربایجان‌شرقیمجموعه‌ای غنی از ذخائر معدنی فلزی و غیرفلزی وجود داشته باشد.

جدا از تنوع،فراوانی و ذخیره‌های اقتصادی، یکی از ویژگی‌های معدنی استان آذربایجان‌شرقی وجودذخایری از قبیل: دیاتومیت، نفلین‌سینیت، برلیت و … می‌باشد که پاره‌ای از آن‌ها درسطح کشور منحصر به فرد می‌باشد. کانسارها و پتانسیل‌های معدنی آذربایجان‌شرقی را می‌توان به شرح زیر خلاصه کرد:

 مس:

کمربند مس‌دار طارمـقفقاز از بخش شمال خاوری استان آذربایجان‌شرقی عبور می‌کند به همین دلیل مس، یکی ازعمده‌ترین توانائی‌های معدنی استان است که پاره‌ای از آن‌ها نظیر مس پورفیری،‌سونگون، ارزش اقتصادی بسیار در خور توجه دارند.

در کانسار و اندیس‌هایمزرعه، خوینرود، بالوجه، قره‌چیلر، استامال و … کانی‌سازی از نوع مس، مس مولیبدن،سرب ـ طلا، ماهن ـ مس، مس ـ طلا و مس ـ نقره می‌باشد.

 سرب و روی:

در معادن مس سونگون زردنگاب، بارملک و مردانقم، تمرکز‌های فرعی از سرب و رویرگه‌ای گزارش شده است.

معادن متروکه جویبند،‌شاهقلی‌بیگلی، ایابین، سنجده وهمچنین آثار کانی‌سازی سرب و روی در نواحی قزل‌قلعه، اوزون دره و ... حاکی از کانی‌زائی سرب و روی در استان آذربایجان‌شرقی است.

 آهن:

سرباره‌های ذوب قدیمی و همچنین وجود نشانه‌هائی از آهن در نواحی اهر، مرند، شاهین‌دژ، احتمال وجود ذخایری از آهن را نشان می‌دهد.

 منگنز:

در بعضی نواحی آذربایجان‌شرقی نظیر ایده‌لو، خلیفه کمال، گلوجه،چای‌تلوار، قره‌آغاج، زرشلو، بستان‌آباد، نشانه و پتانسیل‌هائی از منگنز وجود داردکه در طرح اکتشافات منگنز سراسری درفاصله سالیان 63 ـ 67 این اندیس‌ها مورد بازدیدقرارگرفته و خایر آن‌ها، قابل توجه، گزارش نشده‌است.

 جیوه:

در مناطق سارب چمن، خوینرود و اهر آثار و نشانه‌هائی از جیوه گزارش شده‌است.

 طلا و نقره:

طلا و نقره به صورت عناصر فرعی همراه با مس دربرخی از معادن مشاهده شده‌است. مثلاً در معادن مس اهر (مزرعه، ‌خوینرود و … ) نقرهبه همراه مس است. در معدن مس مزرعه میزان نقره 100 گرم در تن برآورد شده‌است.

 مولیبدن:

مولبیده به طور عمده در کانسار مس پورفیری سونگون به همراه مسمشاهده می‌شود ولی به همراه مس و به صورت محصول فرعی در کانسارها و اندیس‌ها مسقره‌دره، زندآباد، چشمه‌خان نیز دیده شده‌است.

 اورانیوم:

در بعضی از توده‌های نفوذی اسید (گرانیتوئیدها) مشکین‌شهر، اهر، هریس، سراب، کانی‌های عنصراورانیوم وجود دارد که بر روی برخی از آن‌ها سازمان انرژی اتمی فعالیت‌های اکتشافیانجام داده‌است.

 پرلیت:

در منطقه میانه به‌ویژه در نواحی شیرین‌بلاغ، سفیدخانه، عجمی، اشلق‌جای، ذخایر با ارزشی از پرلیت وجود دارد.

 دیاتومیت:

مهم‌ترین کانسار دیاتومیت آذربایجان‌شرقی در 45 کیلومتری جنوب تبریز (معدن ممقان) قرار دارد. افزون بر آن ذخایری در ناحیه ورزقان گزارش شده‌است.

 نفلین‌سینیت:

معادن نفلین‌سینیت کشور در نواحی زرگاه کلیبر از استانآذربایجان‌شرقی قرار دارند که از نظر تولید آلومینا و فلدسپات از اهمیت ویژه‌ایبرخوردارند. در حال حاضر از نفلین‌سینیت رزگاه جهت تولید آلومینا و از نفلین‌سینیت‌کلیبر، جهت تولید فلدسپات مطالعات گسترده‌ای در دست انجام می‌باشد.

 زغال سنگ:

یکی از توانائی‌های معدنی استان آذربایجان‌شرقی، زغال‌سنگ است که به‌ویژه در جنوب مراغه، جلفا و شمال کلیبر وجود دارد.

 کائولن:

زنوز (مرند)، هشترود، اهر، بستان‌آباد، مشکین‌شهر، بخش‌هائی از استان آذربایجان‌شرقی هستندکه انباشته‌هائی از کائولن دارند.

 سیلیس:

در نواحی میانه، اهر،مراغه و مشکین‌شهر، ذخایری از سیلیس گزارش شده‌است.

آلونیت:

ازذخایر آلونیت آذربایجان‌شرقی می‌توان به کانسارهای آلونیت مشکین‌شهر، نقدوز، اهر،اشاره کرد.

 سایر موارد:

زرنیخ، بنتونیت، فلدسپات، میکا، تالک،اسبست، گرافیت، گوگرد، باریت، گچ، سنگ‌آهنک ، سنگ‌هایتزئینی، پوکه معدنی از جمله‌ذخایر فلزی و غیرفلزی هستند که پتانسیل خوبی در استان آذربایجان‌شرقی دارند.

 توان و امکانات بخش کشاورزی در استان:

 استان آذربایجان‌شرقی از دیرباز به "استان زرخیز" ایران معروف بوده و قابلیت‌های بالای کشاورزی، آن‌را به "انبار غلات" کشور تبدیل کرده‌است. این استان به دلیل داشتن شرایط اقلیمی چهار فصل و دامنه‌های کوهستانی حاصل‌خیز و رودهای پرآب از زمان‌های قدیم به‌عنوان یکی از منابع اصلی تولید گندم کشور و نیز از قطب‌های باغبانی ایران مطرح بوده است.

این خطه از کشور محصولات کشاورزی عمده‌ای را دارا می‌باشد که برخی از این محصولات عبارتند از:

گندم ـ جو ـ حبوبات ـسیب‌زمینیـ پیاز ـ ذرت ـ سبزی‌جات‌ ـ سیفی‌جات ـ یونجه  اسپرس ـ شبدر محصولات دیگر سردرختی مانند: سیب انگور ـ هلوـ شلیل شفتالو و زردآلو در این منطقه به عمل می‌آید.

وجود دشت‌های وسیع، امکانات مناسب برای زنبورداری،از گذشته دور، تولید عسل و استفاده از زنبورداری را به‌صورت فعالیت دائمی در این منطقه فراهم کرده‌است. پرورش کرم ابریشم نیز در منطقه معمول بوده و جزء یکی از صنایع مهم می باشد.

این استان با دارا بودن واحدهای متعدد پرورش دام و مرغ به عنوان یکی از مهم‌ترین قطب‌های دامپروری و   مرغداری کشور محسوب می‌شود. در این میان، پرورش ماهی نیز در استان جایگاه مورد توجهی پیدا کرده‌است.