تماس با ما

1ـ فقر مالی و فرهنگی

در کشورهای در حال توسعه بخشی از جمعیت با درآمدی کمتر از یک دلار در یک روز از 34% به 32% از سال 1387 تا 1993 کاهش یافته است اما تعداد افراد با درآمد کم از 2/1 بیلیون نفر به 3/1 بیلیون نفر افزایش یافته است.

گزارش برنامه توسعه ملل متحد (UNDP) نه تنها بر فقر تمرکز دارد بلکه به چگونگی محدودیت های فقر فرصت ها و انتخاب های انسانی تمرکز دارد:

ابعاد بحران فقر انسانی... فقدان آزادی سیاسی، ناتوانایی برای سهیم شدن در زندگی اجتماعی و تهدیدی برای توانایی حفظ و تداوم نسل ها هستند. فقر همچنین وسیله زندگی کوتاه تر، فقدان آموزش پایه (اساسی) و محدودیت یا دسترسی به منابع عمومی و محدود است .

اکثر کشورهای درحال توسعه زیر بار غرض هستند و باید نرخ بهره هایی را بپردازند که بخش عظیمی از درآمدهای صادراتی آنان را می بلعد.

2ـ وابستگی اقتصادی و دوگانگی اقتصادی

در برخی از کشورهای درحال توسعه عموماً تصمیم گیری برای فعالیت های اقتصادی در داخل این کشورها انجام نمی گیرد و مرکز تصمیم گیری خارج از اقتصاد این کشورها است. بخش اقتصادی وابسته به خارج بخش اقتصاد مدرن است که ارتباط سازمانی با بخش سنتی اقتصاد ملی ندارد و در مناطق جغرافیایی خاصی متمرکز می شود.

دوگانگی اقتصادی به این معنی است که کشورهای در حال توسعه یک بخش مدرن در کنار بخش سنتی که هیچگونه ارتباط ارگانیکی با هم ندارند،قرار دارد. در اقتصاد سنتی تولید براساس نیازهای شخصی و نه بر اساس نیازهای خارجی انجام می گیرد و بی ارتباط با بقیه اقتصاد ملی است. وجود دوگانگی در اقتصاد این کشورها کارآیی سیاست های مدیریت اقتصادی جامعه و حتی طرح های عمرانی را از بین می برد و یا تأثیر آن را کاهش می دهد. این کشورها فاقد ساختار اقتصادی منسجم و همگون با بخش های دیگر جامعه می باشد.

3ـ نرخ رشد بالای جمعیت

از دیگر ویژگی های برخی کشورهای درحال توسعه بالا بودن نرخ جمعیت آن ها نسبت به کشورهای توسعه یافته است. مطالعه اقتصادی کشورهای درحال توسعه که با رشد سریع جمعیتی روبرو هستند نشان می دهد که نه تنها هیچ گونه هماهنگی بین رشد جمعیت و رشد اقتصادی این کشورها وجود ندارد، بلکه اختلاف زیادی بین دو نرخ رشد آن ها موجود است، این امر باعث تنزل دائمی سطح درآمد سرانه در این گونه کشورها می شود و در نتیجه برنامه های توسعه اقتصادی و اجتماعی این گونه کشورها با مشکلات عمده ای مواجه می گردد .

نتیجه کلی اینکه تراکم بیش از حد جمعیت در این کشورها باعث شده تا دولت ها هزینه های مالی کلانی را جهت آموزش، تعلیم، اشتغال و مدیریت نیروی انسانی در بخش های مختلف جامعه متحمل شوند. در صورتیکه کشورهایی که دارای جمعیت کنترل شده هستند بهتر می توانند در زمینه های نوین اقتصادی سرمایه گذاری کنند و راه توسعه را بهتر و سریعتر بپیمایند.

4ـ شکاف اطلاعاتی وشکاف دیجیتالی بین کشورهای در حال توسعه و کشورهای توسعه یافته

یکی از مهمترین چالش هایی که جامعه جهانی این روزها با آن دست به گریبان است تعیین و تفسیر عامل مشکل ساز و معضل ساز توسعه یافتگی در برخی کشورها و عقب ماندگی در برخی دیگر از کشورهاست، به زعم کارشناسان جهان امروز با دو پدیده حاصل از مدرنیته روبروست یکی شکاف اطلاعاتی و دیگری شکاف دیجیتالی که حاصل اولی فقر اطلاعاتی و حاصل دومی فقر ارتباطی می باشد. گذشته از نقش انحصار طلبی ها و قدرتمندی کشورهای سرمایه دار در بوجود آمدن این دو پدیده چالش های مختلفی در پیش روی مردم جهان پیشرفته و کشورهای در حال توسعه وجود دارد. به نظر می رسد همان گونه که رشد و پیشرفت بشر در دانش ها و علوم مختلف موجبات توسعه توانمندی او را در تولید فن آوری های نو فراهم آورده است و همچنین توسعه فن آوری ها نیز به رشد و توسعه دانش کمک کرده است و اطلاعات نیز با عدم رشد مناسب فن آوری های ارتباطی رابطه ی مستقیم و تنگاتنگی دارد. اما اتفاقی که به تازگی در حال تبدیل شدن به یک چالش جدی جهانی است تلفیق دو پدیده شکاف دیجیتالی و شکاف اطلاعاتی توسط کشورهای پیشرفته و استفاده از بسترهای اطلاعاتی ـ دیجیتالی موجود به عنوان اهرم فشار بر علیه کشورهای ضعیف و در حال توسعه است .

گردآوری اطلاعات در کشورهای در حال توسعه

گردآوری اطلاعات برای ورود به بازارهای جدید، سرمایه گذاری خارجی، همکاری مشترک فعالیت در سطح بین المللی و ... نقش حساسی در موفقیت کشورهای درحال توسعه دارد. با توجه به تفاوت های فرهنگی، روش های تجاری، سازمان ها و مدیریت های مختلف به کار گرفته شده، قوانین و مقررات و سیاست های صنعتی- اقتصادی و الی آخر... در کشورهای درحال توسعه، مسئله اطلاعات ویژگی خاصی پیدا نموده و درجه ریسک و عدم اطمینان را بالا می برد. در این حالت به کارگیری روش های متداول در کشور خود، اشتباه بوده و باید با توجه به ویژگی های آن روش های گردآوری اطلاعات و تجزیه و تحلیل آن ها انتخاب و استفاده شود.

جهت آشنایی با این تفاوت های ملی، کشورهای خاور دور می توانند مثال خوبی به عنوان کشورهای درحال توسعه باشند، چرا که سیستم های اقتصادی – سیاسی و اجتماعی آن ها بسیار با هم متنوع است. در خاور دور از کشورهایی همچون ژاپن با یک اقتصاد کاملاً پیشرفته و ساختار یافته و کشورهایی همچون اندونزی که اخیراً به پیشرفت هایی نائل شده و یا چین که یک اقتصاد متمرکز دولتی دارد را می توان یافت، از این جهت برای مطالعه و مقایسه بسیار مناسب هستند.

در این گونه کشورها (کشورهای درحال توسعه) به علت ضعف یا نادرستی اطلاعات و داده ها، استفاده از روش های کلاسیک برنامه ریزی میسر نمی باشد. در بعضی از این جوامع شبکه های اطلاعات رسمی به علت وجود فساد اداری منبع مطمئنی نبوده و اطلاعات صحیح از طریق کانال های غیررسمی تهیه می گردد. در کره به جای مراجعه به آمار و اطلاعات رسمی اگر به لیست فارغ التحصیلان دانشگاه ها و یا دانشکده های نظامی مراجعه شود احتمالاً سریع تر به اطلاعات دسترسی پیدا می شود. در ژاپن مشکل اطلاعات ضعیف یا کمبود آن نبوده، بالعکس وفور آن می باشد که تجزیه و تحلیل را با مشکل روبرو می سازد  .

  رابطه وضعیت اطلاعات با درآمد ملی کشورها

 همان طور که ملاحظه می شود تقریباً چند گروه از کشورها را می توان از هم به شرح زیر تفکیک نمود:

گروه اول: ژاپن که همطراز آمریکا و اروپا بوده منحنی هزینه گردآوری اطلاعات در آن بالا است.

گروه دوم: سنگاپور و هنگ کنگ می باشد که سنگاپور در مرز خط قابلیت دسترسی و هنگ کنگ زیر خط کیفیت اطلاعات قرار دارد.

گروه سوم: مالزی، تایلند و فیلیپین که مشابه هم بوده، کیفیت اطلاعات در حد متوسط ولی قابلیت دسترسی به اطلاعات کم است.

گروه چهارم: کره، تایوان و تا حدودی اندونزی که از هر دو نظر کیفیت و قابلیت دسترسی ضعیف هستند. البته در مورد کره با وجود درآمد ملی بالا جای تعجب دارد!

گروه پنجم: چین و بالاخره ویتنام که هیچ کدام رابطه خوبی با گردآوری اطلاعات ندارند و آن را نوعی جاسوسی می پندارند .

منابع اطلاعات

منابع اطلاعاتی براساس میزان اهمیت آن ها طبق بررسی های به عمل آمده  در شکل زیر جمع بندی و نمایش داده شده است.

قابلیت اطمینان

طی بررسی های که از این کشورها شد، عملکرد اطلاعاتی با قابلیت اطمینان آن در طول زمان مشخص شد که نتایج بدست آمده در شکل زیر نشان داده شده است.

راهکارهای توسعه اقتصادی در کشورهای درحال توسعه

در اینجا به طور اجمال و مختصر به دو برنامه وامکان که کشورهای درحال توسعه می توانند با اجرای آن زمینه و بستر توسعه اقتصادی خویش را فراهم سازند، اشاره می شود.

1ـ خدمات انتفاعی کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی

خدماتی است که کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی در قبال ارائه آن به مشتریان خود پول دریافت می کنند. امروزه با ورود فن آوری های نوین و به تبع تأثیر آن در حوزه کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی ارائه خدماتی انتفاعی نمود بیشتری یافته است.

هدف بسیاری از خدمات انتفاعی کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی، پشتیبانی از انتقال دانش و توسعه اقتصادی است و بازار مد نظر مراکز اطلاع رسانی انتفاعی کاربران غیر اصلی کتابخانه ها، شرکت ها، مشاوران و شرکت های حقوقی هستند. بعضی از این مراکز ممکن است خدمات تحقیقی و تحویل مدرک نیز به کاربران اولیه خود ارائه دهند .

2ـ سیاست های اطلاعاتی و نرم افزاری منبع باز یا متن باز

 کد منبع باز به ایجاد کد منبع (دستورالعمل های برنامه) برای یک محصول نرم افزاری رایگان اطلاق می شود تا در اختیار کاربران و تولید کنندگان نرم افزار قرار گیرد حتی اگر آن ها نقشی در ایجاد محصول اصلی نداشته باشند. توزیع کنندگان نرم افزارهای منبع باز کاربران و برنامه نویسان دیگر را تشویق می کنند که برای شناسایی مشکلات برنامه، از این کد استفاده نمایند و آن را برای پیشرفت های روز تغییر دهند. محصولات منبع باز که به طور فراگیر مورد استفاده قرار می گیرند عبارتند از: سیستم های لینوکس و سرور وب اپچ فرهنگ تشریحی واژه ها و اصطلاحات کامپیوتری مایکروسافت،

نویسندگان بسیاری پیشنهاد می کنند که نرم افزار کد منبع باز یا متن باز راهبرد خوبی برای آوردن فن آوری های اطلاعات و ارتباطات برای کشورهای در حال توسعه است. با این حال، استفاده از نیازهای کد منبع باز باید بیشتر از توافق در مورد لینوکس به عنوان استانداردی برای سیستم های عامل باشد. توافق نرم افزاری کد منبع نه فقط یک انتخاب نرم افزاری است بلکه وسیله ی فراهم آوری فن آوری خود و به عنوان راه ایجاد محصولات فن آوری است که مناسب نیازهای خاص خودشان است.

کلمه منبع باز یا متن باز طیف گسترده ای از مفاهیم را شامل می شود از جمله مجوزدهی نرم افزارها، فرآیندهاو فرهنگ تولید آنها و غیره. جا انداختن مفاهیم متن باز در یک کشور خاص امری پیچیده است که در صورت تحقق آن، سود قابل توجهی را برای آن کشور در حال توسعه به ارمغان خواهد آورد.

تغییر یک نرم افزار منبع باز بهتر است همیشه با هماهنگی نگاهدارندگان آن در جامعه منبع باز انجام شود. توانایی تغییر نرم افزار مزایایی را هم برای کشورهای درحال توسعه و هم برای تولیدکنندگان نرم افزار فراهم می کند:

تأثیر در جهت پیشرفت محصول نرم افزاری

سرمایه گذاری در عملی کردن اولویتها با زمانبندی مطلوب

داشتن دید عمیق و کلی از داخل سازمان برای برنامه ریزی آینده .

کشورهای درحال توسعه با استفاده از امکانات منبع باز می توانند این نرم افزارها را متناسب با نیازهای خویش تغییر دهند و این به نوبه ی خود باعث صرفه جویی هزینه ها و به دنبال آن ارتقاء سطح کیفی و کمی نرم افزارها می شود. نکته قابل توجه در تغییر یک منبع باز این است که باید کلیه عوامل اقتصادی، فرهنگی، زبانی و... حاکم بر آن کشور در نظر گرفته شود تا سیستم تغییر یافته از کارایی بالایی برخوردار باشد

یک مطالعه ی موردی از منابع باز کد منبع باز پروژه ی سیستم های اطلاعاتی جغرافیا در برزیل می باشد.

کاربرد سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) یک کاربرد ناحیه ای است که می تواند پتانسیل بزرگی را در اثر تماس با با محیط اجرایی خود داشته باشد. این سیستم ها توسط آژانس های عمومی برای مدیریت نواحی شهری و نمایش محیط استفاده می شود. پس از نصب و راه اندازی این سیستم در برزیل در هر سال یک میلیون دلار جهت حق امتیاز آن صرفه جویی می شود، و همچنین در مورد بکارگیری نیروی کار انسانی ماهر منفعت هایی حاصل شده است .